Adhyaya 121

Verse 1

कामोदोवाच । न विदुर्देवताः सर्वा यस्यांतं रूपमेव च । यस्मिल्लींनस्तु सर्वोयं स चैकात्मा प्रकथ्यते

Sinabi ni Kāmoda: Hindi nalalaman ng lahat ng mga diyos ang Kanyang hangganan, ni maging ang Kanyang tunay na anyo. Siya na pinaglulunuran ng buong sansinukob na ito ay tinatawag na Nag-iisang Sarili.

Verse 2

यस्या मायाप्रपंचस्तु संसारः शृणु नारद । कस्मात्प्रयाति संसारं मम स्वामी जगत्पतिः

O Nārada, makinig: ang saṃsāra ay malawak na pagpapamalas lamang ng Kanyang māyā. Kung gayon, bakit pumapasok pa sa saṃsāra ang aking Panginoon—ang Tagapaghari ng daigdig?

Verse 3

पापैश्चापि सुपुण्यैश्च नरोबद्धस्तु कर्मभिः । संसारं सरते विप्र हरिः कस्माद्व्रजेद्वद

Nabibigkis ng mga gawa—maging makasalanan o lubhang mabuti—ang tao at siya’y umiikot sa saṃsāra. O brāhmaṇa, bakit at paano papasok si Hari sa paglipat-lipat ng kapanganakan? Sabihin mo sa akin.

Verse 4

नारद उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि यत्कृतं तेन चक्रिणा । भृगोरग्रे प्रतिज्ञातं यज्ञरक्षां करोम्यहम्

Sinabi ni Nārada: “Makinig ka, O Diyosa; isasalaysay ko ang ginawa ng Panginoong may Sudarśana. Sa harap ni Bhṛgu ay nangako Siya: ‘Aking iingatan ang paghahandog (yajña).’”

Verse 5

इंद्रस्य वचनात्सद्यो गतोऽसौ दानवैः सह । योद्धुं विहाय गोविंदो भृगोश्चैव मखोत्तमम्

Sa utos ni Indra, agad siyang umalis kasama ng mga Dānava; si Govinda, isinantabi ang hangaring makipagdigma, at nagtungo sa pinakadakilang yajña ni Bhṛgu.

Verse 6

मखं त्यक्त्वा गते देवे पश्चात्तैर्दानवोत्तमैः । आगत्य ध्वंसितः सर्वः स यज्ञः पापचेतनैः

Nang makaalis na ang Diyos, sumunod ang mga pinunong Dānava; dumating sila at, taglay ang masamang loob, ganap nilang winasak ang buong yajña.

Verse 7

हरिं क्रुद्धः स योगींद्रः शशाप भृगुरेव तम् । दशजन्मानि भुंक्ष्व त्वं मच्छापकलुषीकृतः

Sa galit, ang panginoon ng mga yogin—si Bhṛgu—ay isinumpa si Hari: “Sa sampung kapanganakan, magdurusa ka, nadungisan ng aking sumpa.”

Verse 8

कर्मणः स्वस्य संभोगं संभोक्ष्यति जनार्दनः । तन्निमित्तं त्वया देवि दुःस्वप्नः परिवीक्षितः

Tunay na tatanggapin ni Janārdana ang bunga ng sarili niyang gawa; kaya, O Diyosa, dahil doon mo nakita ang masamang pangitain na panaginip.

Verse 9

इत्युक्त्वा तां गतो विप्रो ब्रह्मलोकं स नारदः । कृष्णस्यापि सुदुःखेन दुःखिता साभवत्तदा

Pagkasabi nito sa kanya, umalis ang pantas na si Nārada patungong Brahmaloka. At siya man noon ay nalugmok sa dalamhati, nabagabag sa matinding pighati ni Kṛṣṇa.

Verse 10

रुरोद करुणं बाला हाहेति वदती मुहुः । गङ्गातीरोपविष्टा सा जलांते शृणु नन्दन

Umiyak nang kaawa-awa ang dalaga, paulit-ulit na sumisigaw, “Ay, ay!” Nakaupo siya sa pampang ng Gaṅgā, nanatili sa gilid ng tubig—makinig, O anak.

Verse 11

सुनेत्राभ्यां तथाश्रूणि दुःखेनापि प्रमुंचति । तान्यश्रूणि प्रमुक्तानि गंगातोये पतंत्यपि

Mula sa kanyang magagandang mata, nagbubuhos siya ng luha, kahit sa dalamhati; at ang mga luhang iyon, pagkapakawalan, ay nahuhulog din sa tubig ng Gaṅgā.

Verse 12

जले चैव निमज्जंति तस्याश्चाप्यश्रुबिंदवः । संभवंति पुनस्तात पद्मरूपाणि तानि च

At ang mga patak ng luha niya ay lumulubog sa tubig; at muli, mahal na anak, doon sila isinisilang bilang mga lotus, nagiging anyong bulaklak ng padma.

Verse 13

गंगातोये प्रफुल्लानि वाहितानि प्रयांति वै । ददृशे दानवश्रेष्ठो विष्णुमायाप्रमोहितः

Sa tubig ng Gaṅgā, ang mga bulaklak na ganap na namukadkad ay nakitang tinatangay ng agos. Ito’y namasdan ng pinakadakila sa mga Dānava, nalinlang ng māyā ni Viṣṇu.

Verse 14

दुःखजानि न जानाति मुनिना कथितान्यपि । हर्षेण महताविष्टः परिजग्राह सोऽसुरः

Kahit ang mga bungang-dalamhati na sinabi ng muni ay hindi niya inunawa. Nalunod sa dakilang galak, tinanggap iyon ng asura.

Verse 15

पद्मैस्तु पुष्पितैः सोपि पूजयेद्गिरिजाप्रियम् । सप्तकोटिभिर्दैत्येंद्रो विष्णुमायाप्रमोहितः

Siya man ay dapat sumamba sa minamahal ni Girijā—si Śiva—sa pamamagitan ng namumulaklak na mga lotus. Ang panginoon ng mga Dānava, nalinlang ng māyā ni Viṣṇu, ay naghandog ng pitong krore ng mga lotus.

Verse 16

अथ क्रुद्धा जगद्धात्री शंकरं वाक्यमब्रवीत् । पश्यैतस्य विकर्म त्वं दानवस्य महामते

Pagkaraan, ang Ina ng sanlibutan, nagngangalit, ay nagsalita kay Śaṅkara: “O dakilang-isip, masdan mo ang masamang gawa ng Dānava na ito.”

Verse 17

शोकोत्पन्नानि पद्मानि गंगातोयगतानि वै । अयमेष प्रगृह्णाति कामाकुलितचेतनः

Ang mga lotus na isinilang sa dalamhati ay tunay na inanod sa tubig ng Gaṅgā; at ang taong ito—ang isip ay nalilito sa pagnanasa—ay siya mismong nagtitipon sa mga iyon.

Verse 18

पूजयेच्चापि दुष्टात्मा शोकसंतापकारकैः । दुःखजैः शोकजैः पुष्पैस्तैः सुश्रेयः कथं भवेत्

Kahit ang masamang-loob ay magsagawa ng pagsamba gamit ang mga handog na nagdudulot ng lungkot at pighati—mga bulaklak na isinilang sa dusa at dalamhati—paano magkakaroon ng tunay na pagpapala roon?

Verse 19

यादृशेनापि भावेन मामेव परिपूजयेत् । तादृशेनापि भावेन अस्य सिद्धिर्भविष्यति

Anuman ang damdaming taglay ng tao sa pagsamba sa Akin lamang, sa gayong damdamin din magbubunga ang kaniyang espirituwal na kaganapan.

Verse 20

सत्यध्यानविहीनोयं कामोदा न्यस्तमानसः । संजातः पापचारित्रो जहि देवि स्वतेजसा

Ang Kāmodā na ito—salat sa tunay na pagninilay at bagsak ang loob—ay naging masama ang asal. O Diyosa, lipulin mo siya sa sarili mong ningning.

Verse 21

एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं शंभोश्चैव महात्मनः । अस्यैव संक्षयं शंभो करिष्ये तव शासनात्

Nang marinig ko ang mga salitang iyon ni Śambhu, ang dakilang Panginoon, O Śambhu, sa iyong utos wawakasan ko ang pag-aalinlangang ito.

Verse 22

एवमुक्त्वा ततो देवी तस्यापि वधकांक्षया । वर्त्तते हि विहुंडस्य वधोपायं व्यचिंतयत्

Pagkasabi nito, ang Diyosa—nagnanais din ng kaniyang kamatayan—ay nanatiling nakatuon, at pinag-isipan ang paraan ng pagpatay kay Vihuṇḍa.

Verse 23

कृत्वा मायामयं रूपं ब्राह्मणस्य महात्मनः । पूजयेच्छंकरं नाथं सुपुष्पैः पारिजातजैः

Sa pamamagitan ng māyā, mag-anyong dakilang brāhmaṇa, at sambahin si Panginoong Śaṅkara, ang Tagapagtanggol, sa mariringal na bulaklak ng punong pārijāta.

Verse 24

समेत्य दानवः पापो दिव्यां पूजां विनाशयेत् । कामाकुलः सुदुःखार्तस्तद्गतो भावतत्परः

Pagdating doon, wawasakin ng makasalanang asura ang banal na pagsamba; udyok ng pagnanasa at pinahihirapan ng matinding dalamhati, ang isip niya’y nakatuon lamang doon, lubos na nakalaan dito.

Verse 25

विष्णोश्चैव महामायां पूर्वदृष्टां स दानवः । सस्मार दानवः पापः कामबाणैः प्रपीडितः

Ang masamang dānava, pinahihirapan ng mga palaso ng pagnanasa, ay muling naalaala ang dakilang Māyā ni Viṣṇu na dati na niyang nakita.

Verse 26

तस्याः स्मरणमात्रेण कंदर्पेण बलीयसा । विरहाकुलदुःखार्तो रोदते हि मुहुर्मुहुः

Sa pag-alaala lamang sa kanya, dinaig siya ng makapangyarihang Kāma; sa pighati ng pagkawalay, siya’y umiiyak nang paulit-ulit, muli’t muli.

Verse 27

कालाकृष्टः स दुष्टात्मा शोकजातानि तानि सः । परिगृह्य समायातः पूजनार्थी महेश्वरम्

Hinila ng Panahon, ang masamang-loob na iyon ay tinipon ang mga bagay na isinilang sa dalamhati at dumating doon, nagnanais sumamba kay Maheśvara (Śiva).

Verse 28

देव्या कृतां हि पूजां च सुपुष्पैः पारिजातजैः । तां निर्णाश्य सुलोभेन शोकजैः परिपूजयेत्

Dapat alisin ang pagsambang inihandog sa Diyosa gamit ang maririkit na bulaklak ng pārijāta; at saka, dahil sa kasakiman, magsagawa ng kapalit na pagsamba gamit ang mga bulaklak na isinilang sa dalamhati.

Verse 29

नेत्राभ्यां तस्य दुष्टस्य बिंदवस्तेऽश्रुसंभवाः । अविरलास्ततो वत्स पतंति लिंगमस्तके

Mula sa mga mata ng masamang taong iyon, O minamahal, ang mga patak na isinilang sa luha ay walang tigil na bumabagsak sa tuktok ng liṅga.

Verse 30

देवी ब्राह्मणरूपेण तमुवाच महामते । को भवान्पूजयेद्देवं शोकाकुलमनाः सदा

Ang Diyosa, na nag-anyong brāhmaṇa, ay nagsalita sa kanya: “O dakilang-isip, sino ang sasamba sa Panginoon kung ang puso’y laging nababalot ng dalamhati?”

Verse 31

पतंत्यश्रूणि देवस्य मस्तके शोकजानि ते । अपवित्राणि मे ब्रूहि एतमर्थं ममाग्रतः

Ang mga luha mong isinilang sa pighati ay bumabagsak sa ulo ng Diyos. Ipaliwanag mo sa akin nang malinaw, dito sa harap ko, kung bakit sila marumi.

Verse 32

विहुंड उवाच । पूर्वं दृष्टा मया नारी सर्वसौभाग्यसंपदा । सर्वलक्षणसंपन्ना कामस्यायतनं महत्

Sinabi ni Vihuṃḍa: “Noon ay nakita ko ang isang babae na hitik sa lahat ng kayamanan ng magandang kapalaran, taglay ang lahat ng mapalad na palatandaan—tunay na dakilang tahanan ng pagnanasa.”

Verse 33

तस्या मोहेन संदग्धः कामेनाकुलतां गतः । तया प्रोक्तं हि संभोगे देहि मे दायमुत्तमम्

Nasunog ako sa pagkahumaling sa kanya at ginulo ng pagnanasa. At siya, sa sandali ng pagsasama, ay nagsabi: “Ibigay mo sa akin ang pinakamainam na dāya, ang pinakamagandang bahagi.”

Verse 34

कामोदसंभवैः पुष्पैः पूजयस्व महेश्वरम् । तेषां पुष्पकृतां मालां मम कंठे परिक्षिप

Sambahin mo si Maheśvara sa mga bulaklak na isinilang mula kay Kāmodā; at isuot mo sa aking leeg ang kuwintas na hinabi mula sa mga bulaklak na yaon.

Verse 35

कोटिभिः सप्तसंख्यातैः पूजयस्व महेश्वरम् । तदर्थं पूजयाम्येव ईश्वरं फलदायकम्

Sambahin mo si Maheśvara sa pitong krore na handog. Dahil dito nga, sinasamba ko ang Panginoon—ang Tagapagkaloob ng bunga at kaganapan.

Verse 36

कामोदसंभवैः पुष्पैर्दुर्लभैर्देवदानवैः । श्रीदेव्युवाच । क्व ते भावः क्व ते ध्यानं क्व ते ज्ञानं दुरात्मनः

Sa mga bulaklak na isinilang mula sa pagnanasa—na bihira kahit sa mga deva at asura—wika ni Śrī Devī: “Nasaan ang iyong tunay na debosyon? Nasaan ang iyong pagninilay? Nasaan ang iyong kaalaman, O masamang-loob?”

Verse 37

ईश्वरस्यापि संबंधो नास्ति किंचित्त्वयैव हि । कामोदाया वरं रूपं कीदृशं वद सांप्रतम्

Kahit sa Panginoon, wala ka ngang anumang ugnayan. Ngayon, sabihin mo—ano ang marilag na anyo ni Kāmodā sa kasalukuyan?

Verse 38

क्व लब्धानि सुपुष्पाणि तस्या हास्योद्भवानि च । विहुंड उवाच । भावं ध्यानं न जानामि न दृष्टा सा मया कदा

“Saan nakuha ang magagandang bulaklak na iyon, at ang mga bagay na sumibol mula sa kanyang halakhak?” wika ni Vihuṇḍa: “Hindi ko alam ang kanyang damdamin o pagninilay; kailanman ay hindi ko pa siya nakita.”

Verse 39

गंगातोयगतान्येव परिगृह्णामि नित्यशः । तैरहं पूजयाम्येकं शंकरं प्रवदाम्यहम्

Tanging yaong mga bagay na nadampian ng tubig ng Gaṅgā ang palagi kong tinatanggap. Sa mga iyon ko sinasamba ang iisang Śaṅkara—ito ang aking ipinahahayag.

Verse 40

ममाग्रे कथितं विप्र शुक्रेणापि महात्मना । वचनात्तस्य देवेशमर्चयामि दिनदिने

O brāhmaṇa, ito’y sinabi sa aking harapan maging ng dakilang-loob na Śukra; at sa kanyang tagubilin, araw-araw kong sinasamba ang Panginoon ng mga diyos.

Verse 41

एतत्ते सर्वमाख्यातं यच्च पृष्टोस्मि सांप्रतम् । श्रीदेव्युवाच । कामोदारोदनाज्जातैः पुष्पैस्तैर्दुःखसंभवैः

“Lahat ng ito’y naipahayag ko sa iyo, ayon sa iyong kasalukuyang pagtatanong.” Wika ni Śrī Devī: “Sa mga bulaklak na isinilang mula sa mapait na pag-iyak ni Kāma—mga bulaklak na nag-ugat sa dalamhati— …”

Verse 42

लिंगमर्चयसे दुष्ट प्रभाते नित्यमेव च । यादृशेनापि भावेन पुष्पैश्च यादृशैस्त्वया

O masama, tuwing umaga’y walang palya mong sinasamba ang Liṅga; gayunman, anuman ang iyong layon at anumang uri ng mga bulaklak ang iyong inihahandog,

Verse 43

अर्चितो देवदेवेशस्तादृशं फलमाप्नुहि । दिव्यपूजां विनाश्यैवं शोकपुष्पैः प्रपूजसि

Kahit sinamba mo ang Panginoon ng mga diyos, yaon ding uri ng bunga ang iyong matatamo. Sapagkat winasak mo ang banal na pagsamba at ngayo’y sumasamba ka sa pamamagitan ng mga bulaklak ng dalamhati.

Verse 44

असौ दोषस्तवैवाद्य समुत्पन्नः सुदारुणः । तस्माद्दण्डं प्रदास्यामि भुंक्ष्व स्वकर्मजं फलम्

Ang mabigat na kasalanang ito ay sumibol sa iyo ngayong araw; kaya ipapataw ko ang parusa—tiisin mo ang bungang isinilang ng sarili mong gawa.

Verse 45

तस्या वाक्यं समाकर्ण्य कालकृष्टो बभाष ताम् । रे रे दुष्ट दुराचार मम कर्मप्रदूषक

Nang marinig niya ang kanyang mga salita, ang hinila ng Panahon ay nagsalita sa kanya: “Hoy, hoy! Ikaw na masama at salbahe—tagapagdungis ng aking tungkulin at karma!”

Verse 46

हन्मि त्वामिह खड्गेन अनेनापि न संशयः । इत्युक्त्वा ब्राह्मणं तं स निशितं खड्गमाददे

“Papatayin kita rito sa pamamagitan ng tabak na ito—walang alinlangan.” Pagkasabi nito sa brāhmaṇa, kinuha niya ang matalim na tabak.

Verse 47

हंतुकामः स दुष्टात्मा अभ्यधावत दानवः । सा देवी विप्ररूपेण संक्रुद्धा परमेश्वरी

Nagnanais pumatay, ang masamang-loob na dānava ay sumugod. Ngunit ang Diyosa—pinakamakapangyarihan—ay nag-alab sa galit, na nag-anyong brāhmaṇa.

Verse 48

हन्मि त्वामिह खड्गेन अनेनापि न संशयः । स्वस्थानमागतं दृष्ट्वा हुंकारं विससर्ज ह । तेन हुंकारनादेन पतितो दानवाधमः

“Dito at ngayon, tatagain kita ng tabak na ito—walang alinlangan.” Nang makita niyang bumalik ito sa sariling kinalalagyan, nagpakawala siya ng mabagsik na ungol; at sa tunog ng ungol na iyon, bumagsak ang pinakamasamang dānava.

Verse 49

निश्चेष्टः कामरूपेण वज्राहत इवाचलः । पतिते दानवे तस्मिन्सर्वलोकविनाशके

Tinamaan ng Kāmarūpa, siya’y nakahandusay na walang galaw, na wari’y bundok na dinurog ng kidlat, nang bumagsak yaong dambuhalang asurang tagapuksa ng mga daigdig.

Verse 50

लोकाः स्वास्थ्यं गताः सर्वे दुःखतापविवर्जिताः । एतस्मात्कारणाद्वत्स सा स्त्री वै परिदेवति

Ang lahat ng mga daigdig ay nagbalik sa kagalingan, malaya sa dalamhati at pagdurusa. Dahil dito, anak ko, yaong babae ay tunay na nananaghoy.

Verse 51

गंगातीरे वरारोहा दुःखव्याकुलमानसा । एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्त्वया परिपृच्छितम्

Sa pampang ng Gaṅgā, O marangal na ginang, ang iyong isip ay nababalisa sa lungkot—ang lahat ng iyong itinanong ay ganap nang naipahayag sa iyo.

Verse 52

विष्णुरुवाच । एवमुक्त्वा सुपुत्रं तं कुंजलो अंडजेश्वरः । विरराम महाप्राज्ञः किञ्चिन्नोवाच भूपते

Sinabi ni Viṣṇu: Pagkasabi nito sa mabuting anak na iyon, si Kuñjala—ang panginoon ng mga ipinanganak sa itlog (mga ibon)—ay tumahimik. Ang lubhang marunong ay wala nang sinabi pa, O hari.