Adhyaya 114
Nahusha’s Challenge to Hunda and the Mustering of Battle
Matapos isalaysay ni Kuṃjala ang kanyang narinig, tinanggap ni Huṃḍa ang ulat ng sugo at sumiklab sa galit. Inutusan niya ang mabilis na tagapagmasid na alamin kung sino ang lalaking nakikipag-usap kay Rambhā, na sa bahaging ito’y tinatawag na anak ni Śiva. Lumapit si Laghudānava kay Nahuṣa sa kanyang pag-iisa at tinanong siya tungkol sa kanyang pagkakakilanlan, layunin, at kung bakit wala siyang takot kay Huṃḍa. Ipinahayag ni Nahuṣa na siya ang anak ni haring Āyurbali at tagapaglipol ng mga Daitya; inalala rin ng salaysay ang pagdukot sa kanya noong bata pa siya ni Huṃḍa, at ang pag-aayuno ni Rambhā ay iniuukol sa kamatayan ni Huṃḍa. Pagbalik ng sugo dala ang banta ni Nahuṣa, nagpasya si Huṃḍa na lipulin ang “sakit” na lumaki dahil sa pagpapabaya. Tinipon niya ang apat-na-bahaging hukbo at sumugod sakay ng karwaheng tila kay Indra. Mula sa langit, minasdan ng mga diyos ang pag-ulan ng sandata; sumagot si Nahuṣa sa dagundong ng kanyang busog at sa nakapanghihilakbot na sigaw na sumira sa tapang ng mga Dānava.
Shlokas
Verse 1
कुंजल उवाच । अथ ते दानवाः सर्वे हुंडस्य परिचारकाः । नहुषस्यापि संवादं रंभया तु यथाश्रुतम्
Sinabi ni Kuṃjala: Pagkaraan, ang lahat ng mga Dānava, mga tagapaglingkod ni Huṃḍa, ay isinalaysay din ang pag-uusap ni Nahuṣa at ni Rambhā, ayon sa kanilang narinig.
Verse 2
आचचक्षुश्च दैत्येंद्रं हुंडं सर्वं सुभाषितम् । तमाकर्ण्य स चुक्रोध दूतं वाक्यमथाब्रवीत्
Isinalaysay ng sugo sa panginoon ng mga Daitya, si Huṃḍa, ang buong pahayag sa magagandang pananalita. Nang marinig niya iyon, siya’y nag-alab sa galit at saka nagsalita sa sugo ng ganitong mga salita.
Verse 3
गच्छ वीर ममादेशाज्जानीहि पुरुषं हि तम् । संभाषते तया सार्द्धं पुरुषः शिवकन्यया
“Humayo ka, matapang—sa aking utos—at alamin kung sino ang lalaking iyon. Ang lalaking iyon ay nakikipag-usap doon kasama ng anak na babae ni Śiva.”
Verse 4
स्वामिनिर्देशमाकर्ण्य जगाम लघुदानवः । विविक्ते नहुषं वीरमिदं वचनमब्रवीत्
Nang marinig ang utos ng kanyang panginoon, umalis ang mabilis na Dānava. Sa isang liblib na pook, kinausap niya ang magiting na Nahuṣa sa ganitong mga salita.
Verse 5
रथेन साश्वसूतेन दिव्येन परितिष्ठति । धनुषा दिव्यबाणैस्तु सभायां हि भयंकरः
Sakay ng isang makalangit na karwahe, kasama ang mga kabayo at ang tagapagmaneho, siya’y nakahandang tumindig; tangan ang busog at mga banal na palaso, tunay siyang nakapanghihilakbot sa bulwagan ng kapulungan.
Verse 6
कस्य केन तु कार्येण प्रेषितः केन वैभवान् । अनया रंभया तेऽद्य अन्यया शिवकन्यया
Kanino at sa anong gawain ka isinugo? At kanino, O marangal—ngayon ba’y sa Rambhā na ito, o sa iba pa, sa isang anak na babae ni Śiva?
Verse 7
किमुक्तं तत्स्फुटं सर्वं कथयस्व ममाग्रतः । हुंडस्य देवमर्दस्य न बिभेति भवान्कथम्
Isalaysay mo sa akin, nang malinaw at ganap, ang lahat ng nasabi rito sa harap ko. At paano ka hindi natatakot kay Huṇḍa, ang dumudurog sa mga deva?
Verse 8
एतन्मे सर्वमाचक्ष्व यदि जीवितुमिच्छसि । सत्वरं गच्छ मा तिष्ठ दुःसहो दानवाधिपः
Ipahayag mo sa akin ang lahat, kung ibig mong manatiling buhay. Magmadali kang umalis—huwag kang magtagal; di-matiis harapin ang panginoon ng mga Dānava.
Verse 9
नहुष उवाच । योऽसावायुर्बली राजा सप्तद्वीपाधिपः प्रभुः । तस्य मां तनयं विद्धि सर्वदैत्यविनाशनम्
Sinabi ni Nahuṣa: “Yaong makapangyarihang haring Āyurbali, ang panginoong naghahari sa pitong kontinente—kilalanin mo akong kanyang anak, tagapuksa ng lahat ng Daitya.”
Verse 10
नहुषं नाम विख्यातं देवब्राह्मणपूजकम् । हुंडेनापहृतं बाल्ये स्वामिना तव दानव
May isang bantog na nagngangalang Nahuṣa, mapagpitagan sa pagsamba sa mga deva at sa mga brāhmaṇa. Noong siya’y bata pa, siya’y dinukot ni Huṇḍa—ang iyong panginoon, O Dānava.
Verse 11
सेयं कन्या शिवस्यापि दैत्येनापहृता पुरा । घोरं तपश्चरत्येषा हुंडस्यापि वधाय च
Ang dalagang ito—na kay Śiva rin—ay minsang dinukot ng isang daitya noon. Ngayon ay nagsasagawa siya ng mabibigat na pag-aayuno at pagninilay, at iyon ay upang mapatay maging si Huṇḍa.
Verse 12
योहमादौ हृतो बालस्त्वया यः सूतिकागृहात् । दास्या अपि करे दत्तः सूदस्यापि दुरात्मना
Ako yaong batang unang inagaw mo mula sa silid ng panganganak; at ako’y ipinasa pa—ng masamang taong iyon—sa mga kamay ng isang alilang babae, at maging sa isang kusinero.
Verse 13
वधार्थं श्रूयतां पाप सोहमद्य समागतः । अस्यापि हुंडदैत्यस्य दुष्टस्य पापकर्मणः
Makinig ka, makasalanan: dumating ako ngayon upang patayin din ang dambuhalang Huṇḍa—ang masama, na ang mga gawa’y pawang kasalanan.
Verse 14
अन्यांश्च दानवान्घोरान्नयिष्ये यमसादनम् । मामेवं विद्धि पापिष्ठ एवं कथय दानवम्
At ang iba pang kakila-kilabot na mga Dānava ay dadalhin ko rin sa tahanan ni Yama. Kilalanin mo ako nang ganito, O pinakamasama sa mga makasalanan—humayo at sabihin ito sa Dānava.
Verse 15
एवमाकर्ण्य तत्सर्वं नहुषस्य महात्मनः । गत्वा हुंडं स दुष्टात्मा आचचक्षेऽस्य भाषितम्
Nang marinig ang lahat ng iyon mula sa dakilang-loob na si Nahusha, ang masamang-isip na iyon ay nagtungo kay Huṇḍa at isinalaysay sa kanya ang mga salita ni Nahusha.
Verse 16
निशम्य तन्मुखात्तूर्णं चुक्रोध दितिजेश्वरः । कस्मात्सूदेन पापेन तया दास्या न घातितः
Pagkarinig nito mula sa kanyang bibig, agad nag-alab sa galit ang panginoon ng mga Daitya: “Bakit hindi pa pinapatay ng makasalanang karwahero ang alilang babaeng iyon?”
Verse 17
सोयं वृद्धिं समायातो मया व्याधिरुपेक्षितः । अथैनं घातयिष्यामि अनया शिवकन्यया
Ang sakit na ito—na aking napabayaan—ay ngayo’y lumakas. Ngayon ay wawasakin ko ito sa pamamagitan ng anak na dalaga ni Śiva.
Verse 18
आयोः पुत्रं खलं युद्धे बाणैरेभिः शिलाशितैः । एवं सचिंतयित्वा तु सारथिं वाक्यमब्रवीत्
“Sa digmaan, sa mga palasong may batong dulo, tatamaan ko ang masamang anak ni Āyu.” Pagkatapos magnilay, nagsalita siya sa kanyang sarathi.
Verse 19
स्यंदनं योजयस्व त्वं तुरगैः साधुभिः शिवैः । सेनाध्यक्षं समाहूय इत्युवाच समातुरः
“Ikabit mo ang karwahe sa mabubuti at mapalad na mga kabayo. Ipatawag mo ang pinuno ng hukbo,” wika niya, nababalot ng matinding dalamhati.
Verse 20
सज्जतां मम सैन्यं त्वं शूरान्नागान्प्रकल्पय । सारोहैस्तुरगान्योधान्पताकाच्छत्रचामरैः
Ikaw, ihanda ang aking hukbo—ihanay ang matatapang na mandirigma at ang mga elepanteng pandigma; at ayusin ang mga kabalyerong sakay, na may mga watawat, payong, at pamaypay na buntot-yak.
Verse 21
चतुरंगबलं मेऽद्य योजयस्व हि सत्वरम् । एवमाकर्ण्य तत्तस्य हुंडस्यापि ततो लघुः
“Ihanda mo ngayon ang aking apat-na-sangay na hukbo; gawin mo ito nang madali!” Nang marinig ito, si Huṇḍa ay agad na kumilos.
Verse 22
सेनाध्यक्षो महाप्राज्ञः सर्वं चक्रे यथाविधि । चतुरंगेन तेनासौ बलेन महता वृतः
Ang lubhang marunong na pinunò ng hukbo ay inayos ang lahat ayon sa wastong ritwal; at siya’y napalibutan ng dakilang apat-na-sangay na lakas.
Verse 23
जगाम नहुषं वीरं चापबाणधरं रणे । इंद्रस्य स्यंदने युक्तं सर्वशस्त्रभृतां वरम्
Pinuntahan niya ang bayaning Nahuṣa, may tangan na busog at mga palaso sa digmaan—nakasakay sa karwaheng ni Indra—pinakamainam sa lahat ng may hawak ng sandata.
Verse 24
उद्यंतं समरे वीरं दुरापं देवदानवैः । पश्यंति गगने देवा विमानस्था महौजसः
Ang mga deva—makapangyarihan sa ningning, nakaupo sa kanilang mga sasakyang panghimpapawid—ay tumitingin sa langit sa bayaning sumisibol sa labanan, na mahirap daigin kahit ng mga deva at Dānava.
Verse 25
तेजोज्वालासमाकीर्णं द्वितीयमिव भास्करम् । सूत उवाच । अथ ते दानवाः सर्वे ववृषुस्तं शरोत्तमैः
Naglalagablab sa mga dila ng liwanag, wari’y ikalawang araw. Sūta ang nagsabi: noon, ang lahat ng Dānava ay nagpaulan sa kanya ng mga ulap ng pinakamahuhusay na palaso.
Verse 26
खड्गैः पाशैर्महाशूलैः शक्तिभिस्तु परश्वधैः । युयुधुः संयुगे तेन नहुषेण महात्मना
Sa mga tabak, mga pisi, malalaking trishula, mga sibat, at mga palakol-pandigma, nakipaglaban sila sa sagupaan laban sa dakilang-loob na si Nahuṣa.
Verse 27
संरब्धा गर्जमानास्ते यथा मेघा गिरौ तथा । तद्विक्रमं समालोक्य आयुपुत्रः प्रतापवान्
Sa poot, sila’y umungal na may poot, gaya ng mga ulap na kumukulog sa bundok. Nang masilayan ang gayong kabayanihan, ang makapangyarihan at maningning na anak ni Āyu ay tumindig na handang tumugon.
Verse 28
इंद्रायुधसमं चापं विस्फार्य स गुणस्वरम् । वज्रस्फोटसमः शब्दश्चापस्यापि महात्मनः
Hinila niya ang busog na tulad ng bahaghari ni Indra, at ang pisi nito’y tumunog nang malinaw at umaalingawngaw; at ang mismong lagitik ng busog ng dakilang-loob ay gaya ng pagsabog ng kidlat na vajra.
Verse 29
नहुषेण कृतो विप्रा दानवानां भयप्रदः । महता तेन घोषेण दानवाः प्रचकंपिरे
O mga brāhmaṇa, si Nahuṣa ay nagpaalingawngaw ng isang malakas na sigaw na naghatid ng takot sa mga Dānava; at sa gayong dakilang ugong, nanginig ang mga Dānava.
Verse 30
कश्मलाविष्टहृदया भग्नसत्वा महाहवे
Sa gitna ng dakilang labanan, ang kanilang mga puso’y sinakmal ng pangamba, at ang kanilang tapang ay nabasag.
Verse 114
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नहुषाख्याने चतुर्दशाधिकशततमोऽध्यायः
Sa gayon nagwawakas, sa Śrī Padma Purāṇa, sa Bhūmi-khaṇḍa—sa salaysay ni Vena, sa kadakilaan ng Guru-tīrtha, sa kasaysayan ni Cyavana, at sa kabanata tungkol kay Nahuṣa—ang ika-isang daan at ika-labing-apat na kabanata.