Adhyaya 110
The Devas Arm Nahuṣa: Divine Weapons, Mātali’s Chariot, and the March Against Huṇḍa
Pagkatapos magpaalam sa mga ṛṣi—lalo na kay Vasiṣṭha—umalis si Nahuṣa upang harapin ang Dānava na si Huṇḍa. Pinagpala siya ng mga pantas, at nagdiwang ang mga deva sa tunog ng tambol at pag-ulan ng mga bulaklak. Ipinagkaloob ni Indra at ng mga diyos ang mga makalangit na sandata at mga astra. Sa kahilingan ng mga deva, inutusan ni Indra ang kanyang sārathi na si Mātali na dalhin ang karwaheng may watawat upang ihatid ang hari sa digmaan, at malinaw na inatasan si Nahuṣa na patayin ang makasalanang Huṇḍa. Dahil sa biyaya ng mga deva at ni Vasiṣṭha, nangako si Nahuṣa ng tagumpay. Dumating ang Panginoon na may śaṅkha, cakra, at gadā, at ipinagkaloob pa ang iba’t ibang astra—kabilang ang triśūla ni Śiva, sandata ni Brahmā, pāśa ni Varuṇa, vajra ni Indra, śūla ni Vāyu, at astra ni Agni. Sumakay si Nahuṣa sa maningning na karwahe at sumulong patungo sa kuta ng kaaway kasama si Mātali.
Shlokas
Verse 1
कुंजल उवाच । आमंत्र्य स मुनीन्सर्वान्वशिष्ठं तपतांवरम् । समुत्सुको गंतुकामो नहुषो दानवं प्रति
Sinabi ni Kuñjala: Matapos magpaalam sa lahat ng mga muni—lalo na kay Vasiṣṭha, pinakadakila sa mga mapagpakasakit—si Nahuṣa, sabik at nagnanais umalis, ay tumungo sa Dānava.
Verse 2
ततस्ते मुनयः सर्वे वशिष्ठाद्यास्तपोधनाः । आशीर्भिरभिनंद्यैनमायुपुत्रं महाबलम्
Pagkaraan, ang lahat ng mga muni—si Vasiṣṭha at ang iba pa, mayaman sa yaman ng tapas—ay nagparangal at bumati sa makapangyarihang anak ni Āyu, na may mga pagpapala.
Verse 3
आकाशे देवताः सर्वा जघ्नुर्वै दुंदुभीन्मुदा । पुष्पवृष्टिं प्रचक्रुस्ते नहुषस्य च मूर्धनि
Sa kalangitan, ang lahat ng mga deva ay masayang tumugtog ng mga dundubhi; at nagpaulan sila ng mga bulaklak sa tuktok ng ulo ni Nahuṣa.
Verse 4
अथ देवः सहस्राक्षः सुरैः सार्द्धं समागतः । ददौ शस्त्राणि चास्त्राणि सूर्यतेजोपमानि च
Pagkatapos, ang deva na Sahasrākṣa (Indra), na dumating kasama ng mga sura, ay nagkaloob ng mga sandata at mga banal na astra, maningning na tulad ng ningning ng araw.
Verse 5
देवेभ्यो नृपशार्दूलो जगृहे द्विजसत्तम । तानि दिव्यानि चास्त्राणि दिव्यरूपोपमोऽभवत्
O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, tinanggap ng leon sa mga hari ang mga makalangit na sandatang iyon mula sa mga deva; at dahil sa mga banal na sandatang yaon, naging kahambing siya sa ningning ng isang anyong dibino.
Verse 6
अथ ता देवताः सर्वाः सहस्राक्षमथाब्रुवन् । स्यंदनो दीयतामस्मै नहुषाय सुरेश्वर
Pagkatapos, nagsalita ang lahat ng mga diyos kay Sahasrākṣa (Indra): “O Panginoon ng mga sura, ipagkaloob kay Nahuṣa ang isang karwaheng pandigma.”
Verse 7
देवानां मतमाज्ञाय वज्रपाणिः स्वसारथिम् । आहूय मातलि तं तु आदिदेश ततो द्विज
Nang maunawaan ang pasya ng mga diyos, si Vajrapāṇi (Indra) ay ipinatawag ang sarili niyang sarathi na si Mātali at saka nag-utos sa kanya, O brāhmaṇa.
Verse 8
एनं गच्छ महात्मानमुह्यतां स्यंदनेन वै । सध्वजेन महाप्राज्ञमायुजं समरोद्यतम्
“Pumaroon ka sa dakilang-loob na iyon; tunay na isakay siya sa karwahe—may watawat—ang lubhang marunong na si Ayuja, handa sa labanan at nakatuon sa digmaan.”
Verse 9
स चोवाच सहस्राक्षं करिष्ये तवशासनम् । एवमुक्त्वा जगामाशु ह्यायुपुत्रं रणोद्यतम्
At sinabi niya kay Sahasrākṣa (Indra), “Isasagawa ko ang iyong utos.” Pagkasabi nito, dali-dali siyang nagtungo sa anak ni Āyu, na handa sa labanan.
Verse 10
राजानं प्रत्युवाचैव देवराजस्य भाषितम् । विजयी भव धर्मज्ञ रथेनानेन संगरे
Pagdating, inulit niya sa hari ang sinabi ng devarāja: “O nakaaalam ng dharma, magtagumpay ka sa labanan sa pamamagitan ng karwaheng ito.”
Verse 11
इत्युवाच सहस्राक्षस्त्वामेव नृपतीश्वर । जहि त्वं दानवं संख्ये तं हुंडं पापचेतनम्
Kaya nagsalita si Sahasrākṣa (Indra): “O panginoon ng mga hari—ikaw nga lamang—patayin mo sa labanan ang Dānava na si Huṇḍa, yaong ang isip ay nakatuon sa kasalanan.”
Verse 12
समाकर्ण्य स राजेंद्र सानंदपुलकोद्गमः । प्रसादाद्देवदेवस्य वशिष्ठस्य महात्मनः
Pagkarinig nito, O hari ng mga hari, siya’y napuspos ng galak—nangingilabot ang balahibo sa tuwa—sa biyaya ng Diyos ng mga diyos, ang dakilang-loob na si Vasiṣṭha.
Verse 13
दानवं सूदयिष्यामि समरे पापचेतनम् । देवानां च विशेषेण मम मायापचारितम्
Sa digmaan ay papatayin ko ang Dānava na yaong masama ang hangarin—na sa pamamagitan ng aking kapangyarihang māyā ay naudyok laban sa mga diyos, lalo na.
Verse 14
एवमुक्ते महावाक्ये नहुषेण महात्मना । अथायातः स्वयं देवः शंखचक्रगदाधरः
Nang mabigkas ng marangal na si Nahūṣa ang gayong dakilang pananalita, dumating noon ang Panginoon Mismo—may tangan na kabibe, diskos, at pamalo.
Verse 15
चक्राच्चक्रं समुत्पाट्य सूर्यबिंबोपमं महत् । ज्वलता तेजसा दीप्तं सुवृत्तारं शुभावहम्
Mula sa diskos ay hinugot Niya ang isa pang diskos—dakila, gaya ng bilog ng araw—nagniningas sa nagliliyab na liwanag, ganap na bilog, at tagapagdulot ng pagpapala.
Verse 16
नहुषाय ददौ देवो हर्षेण महता किल । तस्मै शूलं ददौ शंभुः सुतीक्ष्णं तेजसान्वितम्
Tunay ngang ipinagkaloob ng diyos iyon kay Nahuṣa nang may dakilang galak. Sa kanya’y ibinigay ni Śambhu (Śiva) ang trishula—labis na matalim at puspos ng nagliliyab na liwanag.
Verse 17
तेन शूलवरेणासौ शोभते समरोद्यतः । द्वितीयः शंकरश्चासौ त्रिपुरघ्नो यथा प्रभुः
Taglay ang dakilang trishulang iyon, siya’y nagliliwanag, handa sa pagsalakay sa digmaan—wari’y ikalawang Śaṅkara, gaya ng Panginoong pumatay sa Tripura.
Verse 18
ब्रह्मास्त्रं दत्तवान्ब्रह्मा वरुणः पाशमुत्तमम् । चंद्र तेजःप्रतीकाशं शंखं च नादमंगलम्
Ipinagkaloob ni Brahmā ang Brahmāstra; si Varuṇa nama’y ang kanyang dakilang pāśa (pisi). At (ibinigay) ang isang shankha, kasingningning ng liwanag ng buwan, na ang tunog ay mapalad.
Verse 19
वज्रमिंद्रस्तथा शक्तिं वायुश्चापं समार्गणम् । आग्नेयास्त्रं तथा वह्निर्ददौ तस्मै महात्मने
Ibinigay ni Indra ang vajra (kulog na sandata); si Vāyu ang isang sibat; gayundin ang isang busog at sisidlan ng mga palaso. Si Agni rin ay nagkaloob ng apoy na astra—sa gayon nila ipinagkaloob sa dakilang-loob na iyon.
Verse 20
शस्त्राण्यस्त्राणि दिव्यानि बहूनि विविधानि च । ददुर्देवा महात्मानस्तस्मै राज्ञे महौजसे
Marami at sari-saring banal na sandata—mga hawak-kamay at mga astra na inihahagis—ang ipinagkaloob ng mararangal na diyos sa haring iyon na makapangyarihan at maningning.
Verse 21
कुंजल उवाच । अथ आयुसुतो वीरो दैवतैः परिमानितः । आशीर्भिर्नंदितश्चापि मुनिभिस्तत्त्ववेदिभिः
Sinabi ni Kuṃjala: Pagkaraan, ang magiting na anak ni Āyu ay marangal na pinarangalan ng mga deva; at napasaya rin siya ng mga pagpapala ng mga muni na nakakabatid ng katotohanan.
Verse 22
आरुरोह रथं दिव्यं भास्वरं रत्नमालिनम् । घंटारवैः प्रणदंतं क्षुद्रघंटासमाकुलम्
Sumakay siya sa isang makalangit na karwahe, maningning at pinalamutian ng mga kuwintas na hiyas; umaalingawngaw sa dagundong ng mga kampana, at napupuno sa paligid ng munting kalansing ng maraming kampanilya.
Verse 23
रथेन तेन दिव्येन शुशुभे नृपनदंनः । दिविमार्गे यथा सूर्यस्तेजसा स्वेन वै किल
Sa pagsakay sa gayong makalangit na karwahe, ang prinsipe ay nagningning; sa landas ng langit, tulad ng araw na nagliliyab sa sariling liwanag.
Verse 24
प्रतपंस्तेजसा तद्वद्दैत्यानां मस्तकेषु सः । जगाम शीघ्रं वेगेन यथा वायुः सदागतिः
Nagniningas sa sariling liwanag, siya’y dumaan na wari’y tumatapak sa mga ulo ng mga Daitya; mabilis at may matinding bilis, tulad ng hangin na laging gumagalaw.
Verse 25
यत्रासौ दानवः पापस्तिष्ठते स्वबलैर्युतः । तेन मातलिना सार्द्धं वाहकेन महात्मना
Sa pook na kinaroroonan ng masamang Dānava, na nakatindig na kasama ang sarili niyang hukbo—doon siya nagtungo, kasama si Mātali, ang marangal na tagapagmaneho ng karwahe.