
Aśokasundarī and Huṇḍa: Chastity, Karma, and the Foretold Rise of Nahuṣa
Sa Nandana, si Aśokasundarī—anak ni Śiva, tinatawag ding Niścalā—ay namumuhay sa kagalakan nang siya’y pagnasaan ni Huṇḍa, anak ni Vipracitti. Nag-alok siya ng pag-aasawa, ngunit mariing ipinahayag ng Devī ang pativratā-dharma at ang itinakdang kasal na ipinagkaloob ng Diyos kay Nahuṣa ng lahing Candravaṃśa, at inihula ang pagsilang ng anak na magpapatuloy sa dakilang angkan. Tinanggihan ni Huṇḍa ang hula, nakipagtalo tungkol sa kabataan at katandaan, at sa pamamagitan ng māyā ay nilinlang siya upang madala sa kaniyang lungsod sa Meru. Doon nahayag ang poot ng Devī bilang sumpa at panata ng matinding tapas sa pampang ng Gaṅgā, na nagbubunyag ng batas ng karma at ng di-maiiwasang tadhana. Pagkaraan, sumangguni si Huṇḍa sa ministro niyang si Kampana upang hadlangan ang pagsilang ni Nahuṣa. Lumipat ang salaysay kay Āyu na walang tagapagmana at sa kaniyang pagharap kay Dattātreya, na sa mahiwagang anyo ng pagtalikod-sa-mundo ay sinubok ang debosyon at sa huli’y nagkaloob ng biyaya upang matiyak ang itinakdang linya ng mga hari.
Verse 1
कुंजल उवाच । अशोकसुंदरी जाता सर्वयोषिद्वरा तदा । रेमे सुनंदने पुण्ये सर्वकामगुणान्विते
Sinabi ni Kuṃjala: Noon ay isinilang si Aśokasundarī, ang pinakadakila sa lahat ng kababaihan; at siya’y nagalak sa banal na kakahuyang tinatawag na Sunandana, na taglay ang lahat ng katangiang tumutupad sa bawat hangarin.
Verse 2
सुरूपाभिः सुकन्याभिर्देवानां चारुहासिनी । सर्वान्भोगान्प्रभुंजाना गीतनृत्यविचक्षणा
Napapaligiran ng magagandang dalaga na may mabuting asal, siya’y ngumiti nang kaakit-akit sa harap ng mga deva; tinamasa niya ang lahat ng ligaya, at bihasa sa awit at sayaw.
Verse 3
विप्रचित्तेः सुतो हुंडो रौद्रस्तीव्रश्च सर्वदा । स्वेच्छाचारो महाकामी नंदनं प्रविवेश ह
Si Huṇḍa, anak ni Vipracitti—laging mabangis at marahas, sumusunod lamang sa sariling nais at pinupukaw ng matinding pita—ay pumasok sa Nandana, ang makalangit na hardin ng ligaya.
Verse 4
अशोकसुंदरीं दृष्ट्वा सर्वालंकारसंयुताम् । तस्यास्तु दर्शनाद्दैत्यो विद्धः कामस्य मार्गणैः
Nang makita niya si Aśokasundarī na nababalutan ng lahat ng palamuti, ang daitya—sa sulyap pa lamang—ay tinamaan ng mga palaso ni Kāma.
Verse 5
तामुवाच महाकायः का त्वं कस्यासि वा शुभे । कस्मात्त्वं कारणाच्चात्र आगतासि वनोत्तमम्
Pagkaraan, sinabi ng may malakas na katawan: “Mapalad na ginang, sino ka, at kanino ka nabibilang? Sa anong dahilan ka naparito sa napakainam na gubat na ito?”
Verse 6
अशोकसुंदर्युवाच । शिवस्यापि सुपुण्यस्य सुताहं शृणु सांप्रतम् । स्वसाहं कार्तिकेयस्य जननी गोत्रजापि मे
Sinabi ni Aśokasundarī: “Makinig ka ngayon—ako’y tunay na anak na babae ni Śiva, ang lubhang banal. Ako rin ay kapatid ni Kārtikeya; at ang kanyang ina ay mula rin sa aking sariling angkan (gotra).”
Verse 7
बालभावेन संप्राप्ता लीलया नंदनं वनम् । भवान्कोहि किमर्थं तु मामेवं परिपृच्छति
Sa musmos na diwa, nagpunta akong mapaglaro sa kakahuyan ng Nandana. Ngunit sino ka, at bakit mo ako tinatanong nang ganito?
Verse 8
हुंड उवाच । विप्रचित्तेः सुतश्चाहं गुणलक्षणसंयुतः । हुंडेति नाम्ना विख्यातो बलवीर्यमदोद्धतः
Sinabi ni Huṇḍa: “Ako ang anak ni Vipracitti, pinagkalooban ng mga katangian at palatandaan. Kilala ako sa pangalang ‘Huṇḍa,’ at nalalasing sa pagmamataas ng lakas at kabayanihan.”
Verse 9
दैत्यानामप्यहं श्रेष्ठो मत्समो नास्ति राक्षसः । देवेषु मर्त्यलोकेषु तपसा यशसा कुले
“Kahit sa mga Daitya, ako ang pinakadakila; sa mga Rākṣasa, walang kapantay sa akin. Sa mga deva at sa daigdig ng mga mortal, sa pamamagitan ng tapas, ng katanyagan, at ng angkan, ako ang nangingibabaw.”
Verse 10
अन्येषु नागलोकेषु धनभोगैर्वरानने । दर्शनात्ते विशालाक्षि हतः कंदर्पमार्गणैः
O marikit ang mukha, sa iba pang mga daigdig ng mga Nāga ay may yaman at ligaya; ngunit, O malalaking mata, sa pagtanaw ko lamang sa iyo, tinamaan na ako ng mga palaso ni Kāma.
Verse 11
शरणं ते ह्यहं प्राप्तः प्रसादसुमुखी भव । भव स्ववल्लभा भार्या मम प्राणसमा प्रिया
Tunay na sa iyo ako dumulog bilang kanlungan—maging mapagpala at maamong mukha. Maging aking minamahal na asawa, sinta kong kasinghalaga ng aking hininga-buhay.
Verse 12
अशोकसुंदर्युवाच । श्रूयतामभिधास्यामि सर्वसंबंधकारणम् । भवितव्या सुजातस्य लोके स्त्री पुरुषस्य हि
Sinabi ni Aśokasundarī: “Makinig; ipaliliwanag ko ang sanhi na nagbubuklod sa bawat ugnayan. Tunay, sa mundong ito, sa lalaking marangal ang kapanganakan, itinadhana ang isang asawa.”
Verse 13
भवितव्यस्तथा भर्ता स्त्रिया यः सदृशो गुणैः । संसारे लोकमार्गोयं शृणु हुंड यथाविधि
Kaya nga, ang babae ay dapat magkaroon bilang asawa ng lalaking itinadhana na maging karapat-dapat niyang kapantay—kawangis niya sa mga kabutihan. Ito ang kinaugaliang landas sa buhay-mundo; makinig, Huṇḍa, ayon sa wastong itinakda.
Verse 14
अस्त्येव कारणं चात्र यथा तेन भवाम्यहम् । सुभार्या दैत्यराजेंद्र शृणुष्व यतमानसः
Tunay, may dahilan dito kung bakit ako naging ganito. O Indra sa mga haring-daimon, makinig—O mabuting asawa—na may nakatuong isipan.
Verse 15
वृक्षराजादहं जाता यदा काले महामते । शंभोर्भावं सुसंगृह्य पार्वत्या कल्पिता ह्यहम्
O dakilang may isip, sa takdang panahon ako’y isinilang mula sa hari ng mga punò; at, matapos maunawaan nang ganap ang layon ni Śambhu, ako’y hinubog ni Pārvatī.
Verse 16
देवस्यानुमते देव्या सृष्टो भर्ता ममैव हि । सोमवंशे महाप्राज्ञः स धर्मात्मा भविष्यति
Sa pagsang-ayon ng Diyos, ang Diyosa ay tunay na humubog ng isang asawa para sa akin. Siya’y lilitaw sa angkan ng Buwan—lubhang marunong at tunay na matuwid ang likas.
Verse 17
जिष्णुर्जिष्णुसमो वीर्ये तेजसा पावकोपमः । सर्वज्ञः सत्यसंधश्च त्यागे वैश्रवणोपमः
Siya’y mapagtagumpay; sa tapang ay kapantay ni Jiṣṇu (Indra). Sa ningning ay tulad ng apoy. Siya’y lubos na nakaaalam, matatag sa katotohanan, at sa pagkakawanggawa ay kahambing ni Vaiśravaṇa (Kubera).
Verse 18
यज्वा दानपतिः सोपि रूपेण मन्मथोपमः । नहुषोनाम धर्मात्मा गुणशील महानिधिः
Siya rin ay tagaganap ng mga yajña at panginoon ng pagkakawanggawa; sa kagandahan ay kahambing ni Manmatha (Kāma). Ang matuwid na iyon, na ang pangalan ay Nahuṣa, ay marangal sa asal at dakilang kayamanan ng mga kabutihan.
Verse 19
देव्या देवेन मे दत्तःख्यातोभर्ताभविष्यति । तस्मात्सर्वगुणोपेतं पुत्रमाप्स्यामि सुंदरम्
Ang bantog na asawa na ipinagkaloob sa akin ng Diyosa at ng Diyos ay tunay na magiging kabiyak ko. Kaya’t magkakamit ako ng isang magandang anak na lalaki, puspos ng lahat ng kagandahang-asal.
Verse 20
इंद्रोपेंद्र समं लोके ययातिं जनवल्लभम् । लप्स्याम्यहं रणे धीरं तस्माच्छंभोः प्रसादतः
Sa biyaya ni Śambhu, makakamit ko sa digmaan ang isang matatag na bayani—si Yayāti, minamahal ng bayan—na kapantay sa mundong ito nina Indra at Upendra.
Verse 21
अहं पतिव्रता वीर परभार्या विशेषतः । अतस्त्वं सर्वथा हुंड त्यज भ्रांतिमितो व्रज
Ako’y isang tapat na asawa, O bayani—lalo’t ako’y tunay na maybahay ng ibang lalaki. Kaya, O Huṇḍa, lubusan mong iwan ang pagkalitong ito at lumayo ka rito.
Verse 22
प्रहस्यैव वचो ब्रूते अशोकसुंदरीं प्रति । हुंड उवाच । नैव युक्तं त्वया प्रोक्तं देव्या देवेन चैव हि
Ngumingiti, sinabi niya ang mga salitang ito kay Aśokasundarī. Wika ni Huṇḍa: “Hindi kailanman nararapat ang iyong sinabi—gayundin ang sinabi ng diyosa at ng diyos.”
Verse 23
नहुषोनाम धर्मात्मा सोमवंशे भविष्यति । भवती वयसा श्रेष्ठा कनिष्ठो न स युज्यते
May lilitaw sa Somavaṃśa ang isang matuwid ang loob na nagngangalang Nahuṣa. Ngunit ikaw ay nakatatanda sa gulang; hindi nararapat na siya, na mas bata, ay mapag-isa sa iyo sa pag-aasawa.
Verse 24
कनिष्ठा स्त्री प्रशस्ता तु पुरुषो न प्रशस्यते । कदा स पुरुषो भद्रे तव भर्ता भविष्यति
Ang mas batang babae ay tunay na pinupuri, ngunit ang lalaki ay hindi pinupuri. O mapalad na ginang, kailan magiging iyong asawa ang lalaking iyon?
Verse 25
तारुण्यं यौवनं चापि नाशमेवं प्रयास्यति । यौवनस्य बलेनापि रूपवत्यः सदा स्त्रियः
Ang kabataan at kasibulan ay lumilipas at nauuwi sa pagkaparam sa ganitong paraan. Kahit sa lakas ng kabataan, ang magagandang babae ay hindi nananatiling gayon magpakailanman.
Verse 26
पुरुषाणां वल्लभत्वं प्रयांति वरवर्णिनि । तारुण्यं हि महामूलं युवतीनां वरानने
O maputi at marikit na ginang, ang mga babae ay nagiging minamahal ng mga lalaki; sapagkat ang kabataan ang dakilang ugat, O magandang mukha, para sa mga dalaga.
Verse 27
तस्या धारेण भुंजंति भोगान्कामान्मनोनुगान् । कदा सोभ्येष्यते भद्रे आयोः पुत्रः शृणुष्व मे
Sa kanyang pag-aaruga, tinatamasa nila ang mga ligaya at pagnanasang sumusunod sa isip. “O mapalad na ginang, kailan babalik ang anak ni Āyu? Dinggin mo ako.”
Verse 28
यौवनं वर्ततेऽद्यैव वृथा चैव भविष्यति । गर्भत्वं च शिशुत्वं च कौमारं च निशामय
Ang kabataan ay naririto lamang ngayon; di magtatagal at lilipas na parang walang saysay. Pagbulayan mo rin ang paglalakbay ng buhay: sa sinapupunan, sa sanggol, at sa pagkabata.
Verse 29
कदासौ यौवनोपेतस्तव योग्यो भविष्यति । यौवनस्य प्रभावेन पिबस्व मधुमाधवीम्
Kailan siya, na may taglay na kabataan, magiging karapat-dapat na kapareha mo? Sa lakas ng kabataan, inumin mo ang pulot-tamis na Mādhavī, ang alak ng tagsibol.
Verse 30
मया सह विशालाक्षि रमस्व त्वं सुखेन वै । हुंडस्य वचनं श्रुत्वा शिवस्य तनया पुनः
“O malalaking mata, makipiling ka sa akin at magpakaligaya nang payapa.” Nang marinig ang mga salita ni Huṇḍa, ang anak na babae ni Śiva ay muling tumugon.
Verse 31
उवाच दानवेंद्रं तं साध्वसेन समन्विता । अष्टाविंशतिके प्राप्ते द्वापराख्ये युगे तदा
Kasama si Sādhvasenā, nagsalita siya sa panginoon ng mga Dānava, nang dumating noon ang ika-dalawampu’t walong Dvāpara-yuga.
Verse 32
शेषावतारो धर्मात्मा वसुदेवसुतो बलः । रेवतस्य सुतां दिव्यां भार्यां स च करिष्यति
Si Bala—anak ni Vasudeva, ang matuwid, pagkakatawang-tao ni Śeṣa—ay kukunin bilang asawa ang banal na anak na babae ni Revata.
Verse 33
सापि जाता महाभाग कृताख्ये हि युगोत्तमे । युगत्रयप्रमाणेन सा हि ज्येष्ठा बलादपि
Siya man, O mapalad na dakila, ay isinilang sa pinakadakilang panahon na tinatawag na Kṛta; at sa sukat ng tatlong yuga, siya nga ang pinakamatanda—at higit din sa likás na lakas.
Verse 34
बलस्य सा प्रिया जाता रेवती प्राणसंमिता । भविष्यद्वापरे प्राप्त इह सा तु भविष्यति
Siya ang naging minamahal ni Bala—si Revatī, kasinghalaga ng mismong buhay. Pagdating sa darating na Dvāpara, siya nga’y magiging (kanyang kabiyak) dito.
Verse 35
मायावती पुरा जाता गंधर्वतनया वरा । अपहृत्य नियम्यैव शंबरो दानवोत्तमः
Noong unang panahon, isinilang si Māyāvatī—isang marangal na anak na babae ng mga Gandharva. Siya’y dinukot at mahigpit na pinasailalim ni Śambara, ang pinakadakila sa mga Dānava.
Verse 36
तस्या भर्ता समाख्यातो माधवस्य सुतो बली । प्रद्युम्नो नाम वीरेशो यादवेश्वरनंदनः
Ang kanyang asawa ay bantog bilang makapangyarihang anak ni Mādhava—si Pradyumna ang pangalan—panginoon ng mga bayani, minamahal na supling ng hari ng mga Yādava.
Verse 37
तस्मिन्युगे भविष्येत भाव्यं दृष्टं पुरातनैः । व्यासादिभिर्महाभागैर्ज्ञानवद्भिर्महात्मभिः
Sa panahong yaon, ang itinakda ng tadhana ay tunay na mangyayari—na nakita na noon pa ng mga sinaunang pantas, ng mga dakilang mapalad na ṛṣi gaya ni Vyāsa, mga marurunong at dakilang-kalooban.
Verse 38
एवं हि दृश्यते दैत्य वाक्यं देव्या तदोदितम् । मां प्रति हि जगद्धात्र्या पुत्र्या हिमवतस्तदा
Ganyan nga, O Daitya, ang nakikita: ang mga salitang iyon ay sinabi noon ng Diyosa—ng Ina ng sanlibutan, anak ni Himavat—na itinugon sa akin sa panahong yaon.
Verse 39
त्वं तु लोभेन कामेन लुब्धो वदसि दुष्कृतम् । किल्बिषेण समाजुष्टं वेदशास्त्रविवर्जितम्
Ngunit ikaw—nabubulag ng kasakiman at pagnanasa—ay nagsasalita ng kasamaan; nalulunod sa kasalanan at lubos na salat sa patnubay ng mga Veda at ng mga śāstra.
Verse 40
यद्यस्यदिष्टमेवास्ति शुभं वाप्यशुभं दृढम् । पूर्वकर्मानुसारेण तत्तस्य परिजायते
Anumang tadhana ang taglay ng tao—mabuti man o masama, na matibay ang pagkakatakda—yaon ay sumisibol para sa kanya ayon sa dating mga gawa (karma).
Verse 41
देवानां ब्राह्मणानां च वदने यत्सुभाषितम् । निःसरेद्यदि सत्यं तदन्यथा नैव जायते
Ang mga mabubuting salita na lumalabas sa bibig ng mga diyos at ng mga brāhmaṇa—kung totoo, nagkakatotoo; kung hindi, kailanman ay hindi nagkakaroon ng pag-iral.
Verse 42
मद्भाग्यादेवमाज्ञातं नहुषस्यापि तस्य च । समायोगं विचार्यैवं देव्या प्रोक्तं शिवेन च
Sa aking mabuting kapalaran, ito’y naunawaan nang ganito—pati ang ukol kay Nahusha. Matapos pagnilayan ang pangyayari, ito’y ipinahayag ng Diyosa, at gayundin ni Śiva.
Verse 43
एवं ज्ञात्वा शमं गच्छ त्यज भ्रांतिं मनःस्थिताम् । नैव शक्तो भवान्दैत्य मे मनश्चालितुं ध्रुवम्
Yamang nalalaman ito, pumaroon ka sa kapayapaan at kapanatagan; talikdan ang pagkalitong nakabaon sa iyong isip. Ikaw, O Daitya, ay hindi tiyak na makayanang yumanig sa aking isip na matatag.
Verse 44
पतिव्रता दृढा चित्ते स को मे चालितुं क्षमः । महाशापेन धक्ष्यामि इतो गच्छ महासुर
Ako’y isang pativratā, tapat sa asawa, at matatag ang loob—sino ang makakayanang yumanig sa akin? Sa isang dakilang sumpa ay susunugin kita; lumayo ka rito, O makapangyarihang asura!
Verse 45
एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं हुंडो वै दानवो बली । मनसा चिंतयामास कथं भार्या भवेदियम्
Nang marinig ang mga salitang iyon, si Huṇḍa—ang makapangyarihang Dānava—ay nagmuni-muni sa kanyang isip: “Paano kaya magiging asawa ko ang babaeng ito?”
Verse 46
विचिंत्य हुंडो मायावी अंतर्धानं समागतः । ततो निष्क्रम्य वेगेन तस्मात्स्थानाद्विहाय ताम् । अन्यस्मिन्दिवसे प्राप्ते मायां कृत्वा तमोमयीम्
Matapos mag-isip, si Huṇḍa, ang mapanlinlang na may māyā, ay naglaho sa paningin. Pagkaraan, mabilis siyang umalis sa pook na iyon, iniwan siya; at nang dumating ang ibang araw sa takdang oras, lumikha siya ng isang māyā na yari sa dilim.
Verse 47
दिव्यं मायामयं रूपं कृत्वा नार्यास्तु दानवः । मायया कन्यका रूपो बभूव मम नंदन
Sa pag-aangkin ng isang banal, gawang-māyā na anyong babae, ang Dānava—sa pamamagitan ng kanyang salamangka—ay naging anyo ng isang dalaga, anak ko.
Verse 48
सा कन्यापि वरारोहा मायारूपागमत्ततः । हास्यलीला समायुक्ता यत्रास्ते भवनंदिनी
Ang dalagang iyon din—marikit at marangal ang tindig—ay saka nag-anyong māyā at nagtungo sa kinaroroonan ni Bhavanandinī, na may kasamang mapaglarong halakhak at aliw.
Verse 49
उवाच वाक्यं स्निग्धेव अशोकसुंदरीं प्रति । कासि कस्यासि सुभगे तिष्ठसि त्वं तपोवने
At marahang nagsalita siya kay Aśokasundarī: “Sino ka, mapalad na dalaga? Kanino ka nabibilang? Bakit ka nananatili rito sa gubat ng pag-aayuno?”
Verse 50
किमर्थं क्रियते बाले कामशोषणकं तपः । तन्ममाचक्ष्व सुभगे किंनिमित्तं सुदुष्करम्
“Sa anong layon, O bata, isinasagawa ang pag-aayunong ito—ang tapasyang nagpapatuyo ng pagnanasa? Ipaalam mo sa akin, mapalad: ano ang dahilan ng napakahirap na gawaing ito?”
Verse 51
तन्निशम्य शुभं वाक्यं दानवेनापि भाषितम् । मायारूपेण छन्नेन साभिलाषेण सत्वरम्
Nang marinig niya ang mga mapagpalang salitang iyon—bagaman mula sa isang Dānava—siya, na natatago sa anyong māyā at puspos ng pagnanasa, ay agad kumilos.
Verse 52
आत्मसृष्टि सुवृत्तांतं प्रवृत्तं तु यथा पुरा । तपसः कारणं सर्वं समाचष्ट सुदुःखिता
Lubhang nagdadalamhati, isinalaysay niya nang buo ang buong kasaysayan ng kanyang sariling paglitaw at kung paanong naganap iyon noong una; at ipinaliwanag niyang ang tapas—banal na pag-aayuno at pagsisikap—ang sanhi ng lahat.
Verse 53
उपप्लवं तु तस्यापि दानवस्य दुरात्मनः । मायारूपं न जानाति सौहृदात्कथितं तया
Ngunit ang masamang Dānava na iyon ay hindi nakilala ang kapahamakan na dumarating bilang anyo lamang ng māyā—kahit sinabi na niya iyon sa kanya dahil sa paglingap.
Verse 54
हुंड उवाच । पतिव्रतासि हे देवि साधुव्रतपरायणा । साधुशीलसमाचारा साधुचारा महासती
Sinabi ni Huṇḍa: “O diyosa, ikaw ay pativrata, tapat sa iyong asawa, lubos na nakatuon sa mga banal na panata; marangal ang iyong asal at wasto ang iyong gawi—isang dakilang satī na namumuhay nang matuwid.”
Verse 55
अहं पतिव्रता भद्रे पतिव्रतपरायणा । तपश्चरामि सुभगे भर्तुरर्थे महासती
“O mabait na ginang, ako’y pativrata, lubos na nakatuon sa panatang katapatan sa asawa; O mapalad, nagsasagawa ako ng tapas, ng banal na pag-aayuno at pagsisikap, alang-alang sa aking asawa, bilang isang dakilang marangal na babae.”
Verse 56
मम भर्ता हतस्तेन हुंडेनापि दुरात्मना । तस्य नाशाय वै घोरं तपस्यामि महत्तपः
“Ang aking asawa ay pinaslang ng masamang Huṇḍa na iyon. Upang mapuksa siya, isinasagawa ko ang kakila-kilabot at makapangyarihang tapas, isang dakilang pag-aayuno at pagsisikap.”
Verse 57
एहि मे स्वाश्रमे पुण्ये गंगातीरे वसाम्यहम् । अन्यैर्मनोहरैर्वाक्यैरुक्ता प्रत्ययकारकैः
“Halika sa aking sariling banal na ashram; nananahan ako sa pampang ng Gaṅgā. Ako’y kinausap din ng iba pang kaakit-akit na mga salita—mga salitang nagbubunsod ng pananalig at pagtitiwala.”
Verse 58
हुंडेन सखिभावेन मोहिता शिवनंदिनी । समाकृष्टा सुवेगेन महामोहेन मोहिता
Ang anak ni Śiva, na nalinlang ni Huṇḍa sa anyo ng pakikipagkaibigan, ay mabilis na nahila patungo sa kanya—nalilito at lubusang napasailalim sa matinding pagkahumaling.
Verse 59
आनीतात्मगृहं दिव्यमनौपम्यं सुशोभनम् । मेरोस्तु शिखरे पुत्र वैडूर्याख्यं पुरोत्तमम्
Dinala niya siya sa sarili niyang makalangit na tahanan—walang kapantay at maringal—sa tuktok ng Bundok Meru, anak ko: ang pinakadakilang lungsod na tinatawag na Vaiḍūrya.
Verse 60
अस्ति सर्वगुणोपेतं कांचनाख्यं महाशिवम् । तुंगप्रासादसंबाधैः कलशैर्दंडचामरैः
May isang dakilang dambana ni Mahāśiva na tinatawag na “Kāñcana,” puspos ng lahat ng kagandahan—napapaligiran ng matatayog na palasyo at pinalalamutian ng mga kalaśa, mga tungkod, at mga seremonyal na pamaypay na cāmara.
Verse 61
नानवृक्षसमोपेतैर्वनैर्नीलैर्घनोपमैः । वापीकूपतडागैश्च नदीभिस्तु जलाशयैः
Ito’y pinalamutian ng mga gubat na hitik sa sari-saring punò—madilim na bughaw, wari’y masinsing ulap—at ng mga imbakan ng tubig: mga balon-hagdang (vāpī), mga balon, mga lawa, mga ilog, at iba pang mga katubigan.
Verse 62
शोभमानं महारत्नैः प्राकारैर्हेमसंयतैः । सर्वकामसमृद्धार्थं संपूर्णं दानवस्य हि
Nagniningning iyon sa mahahalagang hiyas; ang mga pader at muog ay binalutan ng ginto. Ganap sa lahat ng paraan, sagana sa lahat ng bagay na tumutupad sa bawat pagnanasa—tunay na pag-aari ng Dānava.
Verse 63
ददृशे सा पुरं रम्यमशोकसुंदरी तदा । कस्य देवस्य संस्थानं कथयस्व सखे मम
Nang magkagayon, namasdan ni Aśokasundarī ang isang kaaya-ayang lungsod. “Isalaysay mo sa akin, kaibigan—kaninong diyos ang tahanang ito?”
Verse 64
सोवाच दानवेंद्रस्य दृष्टपूर्वस्य वै त्वया । तस्य स्थानं महाभागे सोऽहं दानवपुंगवः
Sumagot siya: “O mapalad na ginang, nakita mo na noon ang panginoon ng mga Dānava. Ako nga ang pinakamarangal sa mga Dānava, at ito ang kanyang tahanan.”
Verse 65
मया त्वं तु समानीता मायया वरवर्णिनि । तामाभाष्य गृहं नीता शातकौंभं सुशोभनम्
“Ngunit, O marikit na ginang, dinala kita rito sa pamamagitan ng aking mahika.” Pagkasabi nito, inakay niya siya patungo sa isang napakagandang bahay na kumikislap sa ginto.
Verse 66
नानावेश्मैः समाजुष्टं कैलासशिखरोपमम् । निवेश्य सुंदरीं तत्र दोलायां कामपीडितः
Sa isang tirahang pinalamutian ng maraming mansiyon, na wari’y tuktok ng Bundok Kailāsa, iniluklok niya roon ang magandang babae sa isang duyan—siya’y pinahihirapan ng pagnanasa.
Verse 67
पुनः स्वरूपी दैत्येंद्रः कामबाणप्रपीडितः । करसंपुटमाबध्य उवाच वचनं तदा
Muling nagbalik sa sariling anyo ang panginoon ng mga Daitya; pinahihirapan ng mga palaso ni Kāma, pinagtagpo niya ang mga palad at saka bumigkas ng ganitong salita.
Verse 68
यं यं त्वं वांछसे भद्रे तं तं दद्मि न संशयः । भज मां त्वं विशालाक्षि भजंतं कामपीडितम्
Anuman ang iyong naisin, O mapalad—ibibigay ko iyon, walang alinlangan. Sambahin mo ako, O malalaking-mata; ako na pinahihirapan ng pagnanasa, na sumasamba rin sa iyo.
Verse 69
श्रीदेव्युवाच । नैव चालयितुं शक्तो भवान्मां दानवेश्वरः । मनसापि न वै धार्यं मम मोहं समागतम्
Sinabi ni Śrī Devī: “O panginoon ng mga Dānava, hindi mo ako kayang igalaw ni bahagya. Ni ang pagkalitong dumating sa akin ay mapipigil kahit ng isipan.”
Verse 70
भवादृशैर्महापापैर्देवैर्वा दानवाधमैः । दुष्प्राप्याहं न संदेहो मा वदस्व पुनः पुनः
Sa mga tulad mong dakilang makasalanan—o maging sa mga deva, o sa pinakahamak na Dānava—ako’y mahirap makamtan, walang alinlangan. Huwag mo nang ulit-ulitin ang ganyang salita.
Verse 71
स्कंदानुजा सा तपसाभियुक्ता जाज्वल्यमाना महता रुषा च । संहर्तुकामा परि दानवं तं कालस्य जिह्वेव यथा स्फुरंती
Ang nakababatang kapatid ni Skanda—sanay sa mga pag-aayuno at disiplina—ay nagningas, nag-alab sa dakilang poot. Nagnanais lipulin ang Dānava, umikot siya sa kanya, kumikislap na wari’y dila ng Panahon (Kamatayan) mismo.
Verse 72
पुनरुवाच सा देवी तमेवं दानवाधमम् । उग्रं कर्म कृतं पाप चात्मनाशनहेतवे
Muling nagsalita ang Diyosa sa hamak na demonyo: "Gumawa ka ng isang marahas at makasalanang gawain na magiging sanhi ng iyong sariling pagkawasak."
Verse 73
आत्मवंशस्य नाशाय स्वजनस्यास्य वै त्वया । दीप्ता स्वगृहमानीता सुशिखा कृष्णवर्त्मनः
Upang magdulot ng pagkasira sa iyong sariling angkan at kamag-anak, dinala mo sa iyong tahanan ang isang nagliliyab na apoy na tumatahak sa madilim na landas.
Verse 74
यथाऽशुभः कूटपक्षी सर्वशोकैः समुद्गतः । गृहं तु विशते यस्य तस्य नाशं प्रयच्छति
Tulad ng isang ibong malas na puno ng lahat ng uri ng kalungkutan, na pumapasok sa bahay ng isang tao at nagdadala ng kanyang pagkawasak.
Verse 75
स्वजनस्य च सर्वस्य सधनस्य कुलस्य च । स द्विजो नाशमिच्छेत विशत्येव यदा गृहम्
Kapag ang taong iyon na ipinanganak nang muli ay pumasok sa isang bahay, hindi niya dapat naisin ang pagkasira ng lahat ng kanyang sariling tao, ng yaman ng sambahayan, o ng angkan.
Verse 76
तथा तेहं गृहं प्राप्ता तव नाशं समीहती । पुत्राणां धनधान्यस्य तव वंशस्य सांप्रतम्
Gayundin naman, sa pagdating ko sa iyong tahanan, hangad ko ngayon ang iyong pagkawasak—ng iyong mga anak, ng iyong yaman at butil, at ng iyong angkan sa oras na ito.
Verse 77
जीवं कुलं धनं धान्यं पुत्रपौत्रादिकं तव । सर्वं ते नाशयित्वाहं यास्यामि च न संशयः
Ang iyong mismong buhay—ang iyong angkan, yaman, butil at ani, at ang iyong mga anak, apo, at iba pa—wawasakin kong lahat; saka ako yayaon, walang alinlangan.
Verse 78
यथा त्वयाहमानीता चरंती परमं तपः । पतिकामा प्रवांच्छंती नहुषं चायुनंदनम्
Kung paanong dinala mo ako habang isinasagawa ko ang sukdulang tapasya, gayon din—nagnanais ng asawa at naghahanap—hinanap ko si Nahusha, ang anak ni Āyu.
Verse 79
तथा त्वां मम भर्ता च नाशयिष्यति दानव । मन्निमित्तौपायोऽयं दृष्टो देवेन वै पुरा
Gayon din, wawasakin ka ng aking asawa, O Dānava. Ang paraang ito—isang hakbang na may kinalaman sa akin—ay nakita na noon pa man ng diyos.
Verse 80
सत्येयं लौकिकी गाथा यां गायंति विदो जनाः । प्रत्यक्षं दृश्यते लोके न विंदंति कुबुद्धयः
Totoo ang karaniwang kasabihang ito na inaawit ng marurunong: ang hayagang nakikita sa daigdig ay hindi nakikilala ng mga may masamang pag-unawa.
Verse 81
येन यत्र प्रभोक्तव्यं यस्माद्दुःखसुखादिकम् । स एव भुंजते तत्र तस्मादेव न संशयः
Anumang ligaya o dusa ang dapat danasin ng isang tao—sa alinmang lugar at sa alinmang sanhi—siya rin ang siyang tumatanggap nito roon; dito’y walang alinlangan.
Verse 82
कर्मणोस्य फलं भुंक्ष्व स्वकीयस्य महीतले । यास्यसे निरयस्थानं परदाराभिमर्शनात्
Tamasahin mo sa daigdig ang bunga ng sarili mong gawa; ngunit sa paglapastangan sa asawa ng iba, tutungo ka sa tahanan ng impiyerno.
Verse 83
सुतीक्ष्णं हि सुधारं तु सुखड्गं च विघट्टति । अंगुल्यग्रेण कोपाय तथा मां विद्धि सांप्रतम्
Kahit ang matalim at hinasaang mabuting tabak ay tinatamaan upang subukin ang talim; gayon din, sa dulo ng daliri—sa galit—alamin mong ngayo’y ako’y napupukaw.
Verse 84
सिंहस्य संमुखं गत्वा क्रुद्धस्य गर्जितस्य च । को लुनाति मुखात्केशान्साहसाकारसंयुतः
Sino ang haharap sa nagngangalit at umuungal na leon, at sa sukdulang kapangahasan ay maglalakas-loob pang bunutin ang balahibo mula sa bibig nito?
Verse 85
सत्याचारां दमोपेतां नियतां तपसि स्थिताम् । निधनं चेच्छते यो वै स वै मां भोक्तुमिच्छति
Sinumang tunay na naghahangad ng kamatayan habang nakatindig sa tapat na asal, may pagpipigil-sa-sarili, disiplinado, at matatag sa pag-aayuno at tapas—siya nga ang nagnanais makibahagi sa Akin.
Verse 86
समणिं कृष्णसर्पस्य जीवमानस्य सांप्रतम् । गृहीतुमिच्छते सो हि यथा कालेन प्रेषितः
Ngayon, ibig niyang agawin ang hiyas ng maitim na ahas habang ito’y buhay pa—na wari’y isinugo mismo ng Panahon (Kamatayan).
Verse 87
भवांस्तु प्रेषितो मूढ कालेन कालमोहितः । तदा ते ईदृशी जाता कुमतिः किं नपश्यसि
Ikaw, hangal, ay isinugo ng Panahon mismo, at nilinlang ka ng Panahon. Kaya sumibol sa iyo ang baluktot na pag-unawa—bakit hindi mo ito nakikita?
Verse 88
ऋते तु आयुपुत्रेण समालोकयते हि कः । अन्यो हि निधनं याति ममरूपावलोकनात्
Ngunit sino nga ba ang makatititig sa akin—maliban sa anak ni Āyu? Sapagkat ang iba ay sinasapol ng kamatayan sa pagtanaw pa lamang sa aking anyo.
Verse 89
एवमाभाषयित्वा तं गंगातीरं गता सती । सशोका दुःखसंविग्ना नियतानि यमान्विता
Pagkasabi niya nang gayon, ang banal na babae ay nagtungo sa pampang ng Gaṅgā—nalulumbay, nababagabag sa dalamhati, at matatag na sumusunod sa mga yama, mga pagpipigil at pagtalima sa sarili.
Verse 90
पूर्वमाचरितं घोरं पतिकामनया तपः । तव नाशार्थमिच्छंती चरिष्ये दारुणं पुनः
Noon, dahil sa pagnanais ng asawa, nagsagawa ako ng kakila-kilabot na tapas. Ngayon, sa pagnanais ng iyong pagkapuksa, muli akong magsasagawa ng mabagsik na penitensiya.
Verse 91
यदा त्वां निहतं दुष्टं नहुषेण महात्मना । निशितैर्वज्रसंकाशैर्बाणैराशीविषोपमैः
Nang ikaw, masama, ay pabagsakin ng dakilang si Nahuṣa—sa matutulis na palasong tila kidlat, na gaya ng makamandag na ahas—
Verse 92
रणे निपतितं पाप मुक्तकेशं सलोहितम् । गतासुं च प्रपश्यामि तदा यास्याम्यहं पतिम्
“O makasalanan, kapag nakita kong ang aking asawa’y bumagsak sa digmaan—gusot ang buhok, balot ng dugo, at wala nang buhay—ako man ay susunod at tutungo sa aking panginoon.”
Verse 93
एवं सुनियमं कृत्वा गंगातीरमनुत्तमम् । संस्थिता हुंडनाशाय निश्चला शिवनंदिनी
Sa gayong mahigpit na panata, si Niścalā—ang anak ni Śiva—ay tumindig sa walang kapantay na pampang ng Gaṅgā, matatag sa layuning lipulin ang mga Huṇḍa.
Verse 94
वह्नेर्यथादीप्तिमती शिखोज्ज्वला तेजोभियुक्ता प्रदहेत्सुलोकान् । क्रोधेन दीप्ता विबुधेशपुत्री गंगातटे दुश्चरमाचरत्तपः
Kung paanong ang naglalagablab na dila ng apoy—maningning at puspos ng init—ay makapagsusunog maging ng mga daigdig, gayon din, sa galit na nag-aalab, ang anak ng Panginoon ng mga diyos ay nagsagawa ng napakahirap na tapasya sa pampang ng Gaṅgā.
Verse 95
कुंजल उवाच । एवमुक्ता महाभाग शिवस्य तनया गता । गंगांभसि ततः स्नात्वा स्वपुरे कांचनाह्वये
Sinabi ni Kuṃjala: Nang masabi ito, ang mapalad na anak ni Śiva ay lumisan. Pagkaligo sa mga tubig ng Gaṅgā, nagtungo siya sa sariling lungsod na tinatawag na Kāñcana.
Verse 96
तपश्चचार तन्वंगी हुंडस्य वधहेतवे । अशोकसुंदरी बाला सत्येन च समन्विता
Ang payat at marikit na dalagang si Aśokasundarī ay nagsagawa ng tapasya upang mapatay si Huṇḍa, at siya’y pinagkalooban ng katapatan sa katotohanan.
Verse 97
हुंडोपि दुःखितोभूतः शापदग्धेन चेतसा । चिंतयामास संतप्त अतीव वचनानलैः
Maging si Huṇḍa ay nabagabag; ang kanyang isip, tinupok ng sumpa, ay labis na pinahirapan ng apoy ng mabibigat na salita, kaya siya’y nalugmok sa balisang pagninilay.
Verse 98
समाहूय अमात्यं तं कंपनाख्यमथाब्रवीत् । समाचष्ट स वृत्तांतं तस्याः शापोद्भवं महत्
Pagkaraan, ipinatawag niya ang ministrong nagngangalang Kampana at nagsalita; at isinalaysay niya ang buong pangyayari—ang dakilang bunga na sumibol mula sa sumpa niya.
Verse 99
शप्तोस्म्यशोकसुंदर्या शिवस्यापि सुकन्यया । नहुषस्यापि मे भर्त्तुस्त्वं तु हस्तान्मरिष्यसि
“Ako’y sinumpa—ni Aśokasundarī, ang mabuting anak na dalaga ni Śiva. At ikaw, sa mga kamay ng aking asawa na si Nahuṣa, ay tunay na mamamatay.”
Verse 100
नैव जातस्त्वसौ गर्भ आयोर्भार्या च गुर्विणी । यथा सत्याद्व्यलीकस्तु तस्याः शापस्तथा कुरु
Wala pa ngang nabubuong sanggol sa sinapupunan, at ang asawa ni Āyu ay hindi nagdadalang-tao. Kaya, gaya ng pagsasabi ko ng katotohanan na walang daya, gayon din nawa’y maganap ang sumpa niya.
Verse 101
कंपन उवाच । अपहृत्य प्रियां तस्य आयोश्चापि समानय । अनेनापि प्रकारेण तव शत्रुर्न जायते
Sinabi ni Kampana: “Dukutin ang minamahal niya, at dalhin mo rin si Āyus. Sa paraang ito rin, walang kaaway na lilitaw laban sa iyo.”
Verse 102
नो वा प्रपातयस्व त्वं गर्भं तस्याः प्रभीषणैः । अनेनापि प्रकारेण तव शत्रुर्न जायते
Kung hindi man, huwag mong ipalaglag ang sinapupunan niya sa pamamagitan ng nakapanghihilakbot na pananakot; kahit sa ganitong paraan, walang kaaway mo ang isisilang.
Verse 103
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे त्र्यधिकशततमोऽध्यायः
Dito nagtatapos ang ika-isangdaan at ikatlong kabanata ng Śrī Padma Purāṇa, sa Bhūmi-khaṇḍa—sa salaysay ni Vena, sa bahagi ng kadakilaan ng Guru-tīrtha, sa kuwento ni Cyavana.
Verse 104
एवं संमंत्र्य तेनापि कंपनेन स दानवः । अभूत्स उद्यमोपेतो नहुषस्य प्रणाशने
Sa gayon, matapos makipagpayuhan—naudyukan din ng panginginig na iyon—ang Dānava ay naging matatag ang loob at nagsimulang kumilos upang ipahamak si Nahuṣa.
Verse 105
विष्णुरुवाच । एलपुत्रो महाभाग आयुर्नाम क्षितीश्वरः । सार्वभौमः स धर्मात्मा सत्यव्रतपरायणः
Sinabi ni Viṣṇu: “Ang marangal na anak ni Ela, ang dakilang mapalad na haring nagngangalang Āyu, ay isang pangkalahatang emperador—matuwid ang diwa at tapat sa panatang katotohanan.”
Verse 106
इंद्रोपेंद्रसमो राजा तपसा यशसा बलैः । दानयज्ञैः सुपुण्यैश्च सत्येन नियमेन च
Ang haring iyon ay kapantay nina Indra at Upendra sa karangalan; taglay niya ang tapas, ang katanyagan at lakas—gayundin ang lubhang banal na pagkakaloob at mga yajña, at ang katotohanan at pagpipigil-sa-sarili.
Verse 107
एकच्छत्रेण वै राज्यं चक्रे भूपतिसत्तमः । पृथिव्यां सर्वधर्मज्ञः सोमवंशस्य भूषणम्
Ang pinakamainam sa mga hari ay nagtatag ng paghahari sa ilalim ng iisang payong sa buong kaharian; sa daigdig siya’y ganap na nakakabatid ng lahat ng dharma, palamuti ng Dinastiyang Soma (Buwan).
Verse 108
पुत्रं न विंदते राजा तेन दुःखी व्यजायत । चिंतयामास धर्मात्मा कथं मे जायते सुतः
Hindi nagkamit ng anak na lalaki ang hari; kaya siya’y nalugmok sa dalamhati. Ang may matuwid na diwa ay nagmuni: “Paano magkakaroon ng anak para sa akin?”
Verse 109
इति चिंतां समापेदे आयुश्च पृथिवीपतिः । पुत्रार्थं परमं यत्नमकरोत्सुसमाहितः
Sa gayong pag-iisip nalubog si Haring Āyu, ang panginoon ng daigdig; at sa ganap na kapanatagan, ginawa niya ang sukdulang pagsisikap upang magtamo ng anak.
Verse 110
अत्रिपुत्रो महात्मा वै दत्तात्रेयो महामुनिः । क्रीडमानः स्त्रिया सार्द्धं मदिरारुणलोचनः
Si Dattātreya, ang dakilang muni—anak ni Atri at marangal na kaluluwa—ay naglalaro kasama ang isang babae, ang kanyang mga mata’y namumula na wari’y dahil sa alak.
Verse 111
वारुण्या मत्त धर्मात्मा स्त्रीवृंदैश्च समावृतः । अंके युवतिमाधाय सर्वयोषिद्वरां शुभाम्
Lasing sa vāruṇī, ang taong bagaman itinuturing na matuwid ay napaliligiran ng pulutong ng mga babae; at inupo sa kanyang kandungan ang isang dalagang kabataan, ang mapalad na yaon, pinakamainam sa mga babae.
Verse 112
गायते नृत्यते विप्रः सुरां च पिबते भृशम् । विना यज्ञोपवीतेन महायोगीश्वरोत्तमः
Umaawit at sumasayaw ang brāhmaṇa, at labis pang umiinom ng alak; gayunma’y, kahit walang yajñopavīta (banal na sinulid), siya’y tinatawag na kataas-taasang Panginoon sa mga dakilang yogī.
Verse 113
पुष्पमालाभिर्दिव्याभिर्मुक्ताहारपरिच्छदैः । चंदनागुरुदिग्धांगो राजमानो मुनीश्वरः
Pinalamutian ng makalangit na mga kuwintas ng bulaklak, may mga kuwintas na perlas at mga hiyas; ang katawan ay pinahiran ng sandal at agaru, at ang Panginoon sa mga muni ay nagniningning sa karilagan.
Verse 114
तस्याश्रमं नृपो गत्वा तं दृष्ट्वा द्विजसत्तमम् । प्रणाममकरोन्मूर्ध्ना दण्डवत्सुसमाहितः
Pumaroon ang hari sa kanyang āśrama; pagkakita sa pinakadakilang dvija, yumuko siya, idinampi ang ulo—ganap na payapa—at nagpatirapa na parang tuwid na tungkod.
Verse 115
अत्रिपुत्रः स धर्मात्मा समालोक्य नृपोत्तमम् । आगतं पुरतो भक्त्या अथ ध्यानं समास्थितः
Ang dharmātmā na anak ni Atri, nang makita ang pinakamainam na hari na papalapit sa harap niya nang may debosyon, ay saka umupo at pumasok sa dhyāna (malalim na pagninilay).
Verse 116
एवं वर्षशतं प्राप्तं तस्य भूपस्य सत्तम । निश्चलं शांतिमापन्नं मानसं भक्तितत्परम्
Sa gayon, nang lumipas ang sandaang taon para sa marangal na haring iyon, ang kanyang isipan ay naging di-natitinag, nakamtan ang kapayapaan, at nanatiling lubos na nakatuon sa bhakti.
Verse 117
समाहूय उवाचेदं किमर्थं क्लिश्यसे नृप । ब्रह्माचारेण हीनोस्मि ब्रह्मत्वं नास्ति मे कदा
Pagkapatawag sa kanya, sinabi niya: “Bakit mo pinahihirapan ang sarili mo, O hari? Wala ako sa brahmacarya; kailanman ay wala sa akin ang tunay na pagka-Brāhmaṇa.”
Verse 118
सुरामांसप्रलुब्धोऽस्मि स्त्रियासक्तः सदैव हि । वरदाने न मे शक्तिरन्यं शुश्रूष ब्राह्मणम्
“Nalululong ako sa alak at karne, at lagi akong nakakapit sa mga babae. Wala akong lakas na magbigay ng mga biyaya; maglingkod ka sa ibang Brāhmaṇa.”
Verse 119
आयुरुवाच । भवादृशो महाभाग नास्ति ब्राह्मणसत्तमः । सर्वकामप्रदाता वै त्रैलोक्ये परमेश्वरः
Sinabi ni Āyu: “O lubhang mapalad, O pinakadakila sa mga Brāhmaṇa—wala nang katulad mo. Tunay, ikaw ang Kataas-taasang Panginoon sa tatlong daigdig, tagapagkaloob ng lahat ng minimithi.”
Verse 120
अत्रिवंशे महाभाग गोविंदः परमेश्वरः । ब्राह्मणस्य स्वरूपेण भवान्वै गरुडध्वजः
O mapalad, sa angkan ni Atri ay nahahayag si Govinda, ang Kataas-taasang Panginoon; at ikaw, na may watawat ni Garuḍa, ay nagpapakita sa anyo ng isang Brāhmaṇa.
Verse 121
नमोऽस्तु देवदेवेश नमोऽस्तु परमेश्वर । त्वामहं शरणं प्राप्तः शरणागतवत्सल
Pagpupugay sa iyo, Panginoon ng mga diyos; pagpupugay sa iyo, Kataas-taasang Panginoon. Sa iyo ako sumisilong, O mahabaging tagapangalaga ng mga lumalapit para sa kanlungan.
Verse 122
उद्धरस्व हृषीकेश मायां कृत्वा प्रतिष्ठसि । विश्वस्थानां प्रजानां तु विद्वांसं विश्वनायकम्
O Hṛṣīkeśa, iligtas mo siya. Sa pag-ako Mo ng Iyong māyā, nananatili Kang matatag sa sanlibutan. Ingatan ang marunong—pinunò ng daigdig—kasama ng mga nilalang na nananahan sa mga tahanan ng sansinukob.
Verse 123
जानाम्यहं जगन्नाथं भवंतं मधुसूदनम् । मामेव रक्ष गोविंद विश्वरूप नमोस्तु ते
Nakikilala Kita bilang Jagannātha, bilang Madhusūdana. Ako lamang ang Iyong ingatan, O Govinda—O may anyong pangkalahatan, pagpupugay sa Iyo.
Verse 124
कुंजल उवाच । गते बहुतिथे काले दत्तात्रेयो नृपोत्तमम् । उवाच मत्तरूपेण कुरुष्व वचनं मम
Sinabi ni Kuṁjala: Nang lumipas ang mahabang panahon, kinausap ni Dattātreya ang dakilang hari, na nagsasalita sa anyong tila lasing: “Gawin mo ang aking salita.”
Verse 125
कपाले मे सुरां देहि पाचितं मांसभोजनम् । एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं स चायुः पृथिवीपतिः
“Sa aking bungo-mangkok, ibuhos mo ang alak, at bigyan mo ako ng nilutong karne bilang pagkain.” Nang marinig ang mga salitang iyon, si Haring Āyu, panginoon ng lupa, ay tumugon at kumilos ayon dito.
Verse 126
उत्सुकस्तु कपालेन सुरामाहृत्य वेगवान् । पलं सुपाचितं चैव च्छित्त्वा हस्तेन सत्वरम्
Sa pananabik at bilis, nagdala siya ng alak sa bungo-mangkok; saka, nagmamadali, pumutol siya sa pamamagitan ng kamay ng isang piraso ng mahusay na nalutong karne.
Verse 127
नृपेंद्रः प्रददौ चापि दत्तात्रेयाय सत्तम । अथ प्रसन्नचेताः स संजातो मुनिपुंगवः
Ang pinakamainam na hari ay nagkaloob din ng handog kay Dattātreya. Pagkaraan, sa pusong lugod, siya’y naging pinakadakilang pantas sa mga muni.
Verse 128
दृष्ट्वा भक्तिं प्रभावं च गुरुशुश्रूषणं परम् । समुवाच नृपेंद्रं तमायुं प्रणतमानसम्
Nang makita ang kanyang debosyon, ang espirituwal na kapangyarihan, at ang sukdulang paglilingkod sa guru, kinausap niya ang haring si Āyu, na mapagpakumbabang nakayuko ang diwa.
Verse 129
वरं वरय भद्रं ते दुर्लभं भुवि भूपते । सर्वमेव प्रदास्यामि यंयमिच्छसि सांप्रतम्
Pumili ka ng biyaya—nawa’y maging mapalad sa iyo, O hari. Bagaman bihira ito sa daigdig, ipagkakaloob ko ang lahat—anumang naisin mo ngayon.
Verse 130
राजोवाच । भवान्दाता वरं सत्यं कृपया मुनिसत्तम । पुत्रं देहि गुणोपेतं सर्वज्ञं गुणसंयुतम्
Sumagot ang hari: “O pinakamainam na muni, tunay kang tagapagkaloob ng biyaya. Sa habag, ipagkaloob mo sa akin ang isang anak na puspos ng kabutihan, marunong sa lahat, at hitik sa dakilang mga katangian.”
Verse 131
देववीर्यं सुतेजं च अजेयं देवदानवैः । क्षत्रियै राक्षसैर्घोरैर्दानवैः किन्नरैस्तथा
Taglay ang banal na lakas at maningning na ningning, siya’y di magagapi—maging ng mga deva at mga Dānava, gayundin ng mga kṣatriya, ng mababangis na rākṣasa, ng mga dānava, at ng mga kinnara.
Verse 132
देवब्राह्मणसंभक्तः प्रजापालो विशेषतः । यज्वा दानपतिः शूरः शरणागतवत्सलः
Siya’y deboto sa mga deva at sa mga brāhmaṇa, at lalo nang tagapangalaga ng kanyang mga nasasakupan; tagaganap ng mga yajña, panginoon ng pagkakawanggawa, bayani, at mahabaging kumakalinga sa mga humihingi ng kanlungan.
Verse 133
दाता भोक्ता महात्मा च वेदशास्त्रेषु पंडितः । धनुर्वेदेषु निपुणः शास्त्रेषु च परायणः
Siya’y mapagbigay na tagapagkaloob at marangal na tumatanggap ng bunga, dakilang-kalooban; pantas sa mga Veda at śāstra, bihasa sa Dhanurveda (agham ng pana), at lubos na nakatalaga sa mga aral ng kasulatan.
Verse 134
अनाहतमतिर्धीरः संग्रामेष्वपराजितः । एवं गुणः सुरूपश्च यस्माद्वंशः प्रसूयते
Matatag ang isip at matapang, di matatalo sa mga digmaan; taglay ang gayong mga kabutihan at kagandahang-anyo—siya ang pinagmumulan ng isang marangal na angkan.
Verse 135
देहि पुत्रं महाभाग ममवंशप्रधारकम् । यदि चापि वरो देयस्त्वया मे कृपया विभो
Ibigay mo sa akin ang isang anak, O pinagpala—ang magtataguyod ng aking angkan. Kung may ipagkakaloob kang biyaya, ipagkaloob mo ito sa akin sa iyong habag, O makapangyarihang Panginoon.
Verse 136
दत्तात्रेय उवाच । एवमस्तु महाभाग तव पुत्रो भविष्यति । गृहे वंशकरः पुण्यः सर्वजीवदयाकरः
Sinabi ni Dattātreya: “Mangyari nawa, O marangal. Magkakaroon ka ng isang anak—sa iyong tahanan ay magiging tagapagpatuloy ng angkan, banal at mahabagin sa lahat ng nilalang.”
Verse 137
एभिर्गुणैस्तु संयुक्तो वैष्णवांशेन संयुतः । राजा च सार्वभौमश्च इंद्रतुल्यो नरेश्वरः
Taglay ang mga katangiang ito at kaisa ng isang bahagi ng diwa ni Viṣṇu, ang gayong hari’y nagiging pangkalahatang naghahari—tulad ni Indra, tunay na panginoon sa mga tao.
Verse 138
एवं खलु वरं दत्वा ददौ फलमनुत्तमम् । भूपमाह महायोगी सुभार्यायै प्रदीयताम्
Sa gayon, matapos ipagkaloob ang biyaya, ipinagkaloob niya ang gantimpalang walang kapantay. At sinabi ng dakilang yogin sa hari, “Ihandog ito sa iyong mabuting asawa.”
Verse 139
एवमुक्त्वा विसृज्यैव तमायुं प्रणतं पुरः । आशीर्भिरभिनंद्यैव अंतर्द्धानमधीयत
Pagkasabi nito, pinalaya niya si Āyu na nakayukod sa harap; pinagpala at pinuri niya, at saka naglaho sa paningin.