Adhyaya 101

Verse 1

सूत उवाच । देवदेवो हृषीकेशस्त्वंगपुत्रं नृपोत्तमम् । समाचष्ट महाश्रेय आख्यानं पापनाशनम्

Sinabi ni Sūta: Ang Diyos ng mga diyos, si Hṛṣīkeśa, ay nagsalaysay sa marangal na hari—na anak ni Aṅga—ng isang lubhang mapalad na kuwento na pumupuksa ng mga kasalanan.

Verse 2

श्रूयतामभिधास्यामि चरित्रं श्रेयदायकम् । द्विजस्यापि च वृत्तांतं कुंजलस्य महात्मनः

Makinig kayo; isasalaysay ko ang isang buhay-salaysay na nagdudulot ng kabutihang-palad—gayundin ang pangyayari tungkol sa dakilang brāhmaṇa na nagngangalang Kuñjala.

Verse 3

विष्णुरुवाच । कुंजलश्चापि धर्मात्मा चतुर्थं पुत्रमेव च । समाहूय मुदायुक्त उवाचैनं कपिंजलम्

Sinabi ni Viṣṇu: Pagkaraan, si Kuñjala—ang matuwid—ay masayang ipinatawag ang kaniyang ikaapat na anak at kinausap niya ang anak na si Kapiñjala.

Verse 4

किं नु पुत्र त्वया दृष्टमपूर्वं कथयस्व मे । भोजनार्थं तु यासि त्वमितः कस्मिन्सुतोत्तम

Anak ko, anong pambihirang bagay ang iyong nakita? Isalaysay mo sa akin. Dahil sa pagkain, saan ka patutungo mula rito, O pinakamabuting anak?

Verse 5

तदाचक्ष्व महाभाग यदि दृष्टं सुपुण्यदम् । कपिंजल उवाच । यच्च तात त्वया पृष्टमपूर्वं प्रवदाम्यहम्

“Kung gayon, ipahayag mo, O napakapalad, kung may nakita kang nagbibigay ng dakilang kabutihang-loob (puṇya).” Wika ni Kapiñjala: “At, mahal kong ama, yaong di-pa-naririnig na bagay na iyong itinanong—ngayon ay isasalaysay ko.”

Verse 6

यन्न दृष्टं श्रुतं केन कस्मान्नैव श्रुतं मया । तदिहैव प्रवक्ष्यामि श्रूयतामधुना पितः

Yaong hindi nakita ni narinig ninuman—paano ko naman iyon maririnig? Ngayon, ama, dito ko na ihahayag; makinig ka ngayon.

Verse 7

शृण्वंतु भ्रातरः सर्वे मातस्त्वं शृणु सांप्रतम् । कैलासः पर्वतश्रेष्ठो धवलश्चंद्र सन्निभः

Makinig kayong lahat na mga kapatid; at ikaw rin, Ina, makinig ka ngayon. Ang Kailāsa, ang pinakadakila sa mga bundok, ay maputi, na wari’y buwan.

Verse 8

नानाधातुसमाकीर्णो नानावृक्षोपशोभितः । गंगाजलैः शुभैः पुण्यैः क्षालितः सर्वतः पितः

Hitik ito sa sari-saring mineral at pinalalamutian ng iba’t ibang punò; at sa lahat ng panig, hinuhugasan at pinadadalisay ng mapalad at banal na tubig ng Gaṅgā, ama.

Verse 9

नदीनां तु सहस्राणि दिव्यानि विविधानि च । यस्मात्तात प्रसूतानि जलानि विविधानि च

Mula sa Kanya, mahal kong giliw, sumibol ang libu-libong ilog—mga banal at sari-sari—at gayundin ang mga tubig na iba’t iba ang anyo ay lumitaw.

Verse 10

तडागानि सहस्राणि सोदकानि महागिरौ । नद्यः संति विशालिन्यो हंससारससेविताः

Sa dakilang bundok na yaon ay may libu-libong lawa na hitik sa tubig; at naroon ang malalawak na ilog, dinadalaw ng mga sisne at ng mga sārasā (tagak).

Verse 11

तस्मिञ्छिखरिणां श्रेष्ठे पुण्यदाः पापनाशनाः । वनानि विविधान्येव पुष्पितानि फलानि च

Sa tuktok na yaong pinakadakila sa mga bundok, naroon ang sari-saring kagubatan—tagapagkaloob ng kabutihang-dangal at tagapuksa ng kasalanan—na sagana sa bulaklak at bunga.

Verse 12

नानावृक्षोपयुक्तानि हरितानि शुभानि च । किन्नराणां गणैर्युक्तश्चाप्सरोभिः समाकुलः

Pinalamutian ito ng sari-saring punongkahoy—luntian at mapalad—napupuno ng mga pangkat ng Kinnara at siksik sa mga Apsaras.

Verse 13

गंधर्वचारणैः सिद्धैर्देववृंदैः सुशोभितः । दिव्यवृक्षवनोपेतो दिव्यभावैः समाकुलः

Pinagniningning ito ng mga pangkat ng Gandharva, Cāraṇa, Siddha, at ng mga pulutong ng mga deva; may mga kakahuyan ng makalangit na punò at puspos ng mga banal na presensya at katangian.

Verse 14

दिव्यगंधैः सुशोभाढ्यैर्नानारत्नसमन्वितः । शिलाभिः स्फटिकस्यापि शुक्लाभिस्तु सुशोभनः

Pinapalamutian ng makalangit na mga halimuyak at maringal na kagandahan, at nilagyan ng sari-saring hiyas; lalo pa itong kaibig-ibig sa mapuputing batong tila kristal na mga lapida.

Verse 15

सूर्यतेजोमयो राजंस्तेजोभिस्तु समाकुलः । चंदनैश्चारुगंधैश्च बकुलैर्नीलपुष्पकैः

O Hari, nabuo iyon mula sa ningning ng araw, at sa lahat ng dako’y punô ng liwanag; pinalamutian ng mabangong sandalwood, ng mga bulaklak na bakula, at ng bughaw na mga bulaklak.

Verse 16

नानापुष्पमयैर्वृक्षैः सर्वत्र समलंकृतः । पक्षिणां सुनिनादैश्च दिव्यानां मधुरायते

Sa lahat ng dako’y pinalamutian ng mga punong hitik sa sari-saring bulaklak; at nagiging kaaya-ayang matamis dahil sa mapalad at malamyos na huni ng makalangit na mga ibon.

Verse 17

षट्पदानां निनादैश्च वृक्षौघैर्मधुरायते । रुतैश्च कोकिलानां तु शोभते स वनो गिरिः

Sa ugong ng mga bubuyog at sa kasaganaan ng mga punò, ang gubat sa bundok ay nagiging matamis at kaaya-aya; at sa huni ng mga kokila, ang mabundok na gubat na iyon ay nagniningning sa ganda.

Verse 18

गणकोटिसमाकीर्णं तत्रास्ति शिवमंदिरम् । अंशुभिर्धवलं पुण्यं पुण्यराशिशिलोच्चयम्

Doon ay may templo ni Śiva, siksik ng di-mabilang na Gaṇa; kumikislap sa mga sinag, dalisay at banal—tila mataas na bunton ng bato na hinubog mula sa naipong kabutihang-loob.

Verse 19

सिंहैश्च गर्जमानैश्च सैरिभैः कुंजरैस्ततः । दिग्गजानां सुघोषैश्च शब्दितं च समंततः

Pagkaraan, sa lahat ng dako’y umalingawngaw ang dagundong ng mga leon, ang lakas ng mga dambuhalang elepante, at ang mapalad na pagtutunog ng mga diggaja—mga elepanteng tagapagbantay ng mga panig.

Verse 20

नानामृगैः समाकीर्णं शाखामृगगणाकुलम् । मयूरकेकाघोषैश्च गुहासु च विनादितम्

Siksik ito ng sari-saring mailap na hayop, punô ng mga pangkat ng mga unggoy na naninirahan sa mga sanga; at umalingawngaw sa sigaw ng mga pabo, na umaabot maging sa loob ng mga yungib.

Verse 21

कंदरैर्लेपनैः कूटैः सानुभिश्च विराजितम् । नानाप्रस्रवणोपेतमोषधीभिर्विराजितम्

Nagniningning ito sa mga yungib, sa mga pahilis na dalisdis, sa mga tuktok at mga gulod; at dahil sa maraming bukal, lalo itong marilag sa mga halamang-gamot na tumutubo roon.

Verse 22

दिव्यं दिव्यगुणं पुण्यं पुण्यधाम समाकुलम् । सेवितं पुण्यलोकैश्च पुण्यराशिं महागिरिम्

Ang dakilang bundok na yaon ay banal at makalangit, puspos ng makalangit na mga katangian—sagrado, hitik sa mga banal na tahanan; pinaglilingkuran ng mga nilalang ng mga mundong may kabutihan, ito’y isang napakalaking bunton ng kabanalan.

Verse 23

पुलिंदभिल्लकोलैश्च सेवितं पर्वतोत्तमम् । विकटैः शिखरैः कोटैरद्रिराजः प्रकाशते

Ang pinakamainam na bundok na yaon ay dinadalaw ng mga Pulinda, Bhilla, at Kola; ang hari ng mga bundok ay nagniningning, maringal dahil sa mababangis nitong mga tuktok at batuhing mga taluktok.

Verse 24

अन्यैर्नानाविधैः पुण्यैः कौतुकैर्मंगलैः शुभैः । गंगोदकप्रवाहैश्च महाशब्दं प्रसुस्रुवे

Sa iba’t ibang uri ng mga banal na gawaing may bisa—mga pagdiriwang, mapalad at mabubuting seremonya—at pati ng mga agos ng tubig ng Gaṅgā, umalingawngaw ang isang dakilang ingay.

Verse 25

शंकरस्य गृहं तत्र कैलासं गतवानहम् । तत्राश्चर्यं मया दृष्टं यन्न दृष्टं कदा श्रुतम्

Doon ako nagtungo sa Kailāsa, ang tahanan ni Śaṅkara. Doon ay nakita ko ang isang kababalaghan—yaong hindi ko pa kailanman nakita, ni narinig man sa anumang panahon.

Verse 26

श्रूयतामभिधास्यामि तात सर्वं मयोदितम् । शिखराद्गिरिराजस्य मेरोः पुण्यान्महोदयात्

Makinig ka, mahal na anak; ipahahayag ko ngayon ang lahat ayon sa aking sinabi—na nagmumula sa mapalad at dakilang nagpapataas na kabanalan ni Meru, ang hari ng mga bundok, mula sa tuktok nito mismo.

Verse 27

हिमक्षीरसुवर्णस्तु प्रवाहः पतते भुवि । गंगायाश्च महाभाग रंहसा घोषभूषितः

O napakapalad, isang agos—puti na parang niyebe at gatas, at may ginintuang kulay—ang bumabagsak sa lupa; at ang Gaṅgā, sa mabilis na pagdaloy, ay pinalalamutian ng dagundong nitong tunog.

Verse 28

कैलासस्य शिरः प्राप्य तत्र विस्तरतां गतः । दशयोजनमानेन तत्र गंगा ह्रदो महान्

Pagdating sa tuktok ng Kailāsa, doon ito (ang Gaṅgā) lumalawak; at sa pook na iyon ay may isang dakilang Lawa ng Gaṅgā, na may lawak na sampung yojana.

Verse 29

महातोयेन पुण्येन विमलेन विराजते । सर्वतोभद्रतां प्राप्तो महाहंसैः प्रशोभते

Nagniningning ito sa malawak, banal, at walang dungis na tubig; nang makamtan ang pagpapala sa lahat ng panig, lalo pa itong pinapaganda ng mga dakilang haṃsa (maharlikang sisne).

Verse 30

सामोच्चारेण पुण्येन दिव्येन मधुरेण च । हंसास्तत्र प्रकूजंति सरस्तेन विराजते

Sa banal, makalangit, at matamis na himig ng pagbigkas ng Veda, ang mga haṃsa roon ay umaawit nang marikit; dahil dito, ang lawa ay nagniningning sa karilagan.

Verse 31

तस्य तीरे शिलायां वै हिमकन्या महामते । आसीना मुक्तकेशांता रूपद्रविणशालिनी

Sa pampang nito, tunay nga, sa ibabaw ng isang bato, O dakilang-isip, nakaupo ang anak na babae ni Himavat—nakalugay ang buhok na umaagos—nagniningning sa ganda at pinagkalooban ng kayamanan.

Verse 32

दिव्यरूपसुसंपन्ना सगुणा दिव्यलक्षणा । दिव्यालंकारभूषा च तस्यास्तीरे विराजते

Taglay ang ganap na makalangit na anyo, puspos ng mapalad na katangian at banal na palatandaan, at pinalamutian ng mga pang-langit na hiyas, siya’y nagniningning sa pampang nito.

Verse 33

न जाने गिरिराजस्य तनया वा महोदधेः । नो वास्ति ब्रह्मणः पत्नी सा वा स्वाहा भविष्यति

Hindi ko malaman kung siya’y anak ng Hari ng mga Bundok o ng dakilang karagatan; ni hindi ko malaman kung siya ang asawa ni Brahmā—marahil siya’y magiging Svāhā.

Verse 34

इंद्राणी वा महाभागा रोहिणी वा भविष्यति । ईदृशी रूपसंपत्तिर्युवतीनां न दृश्यते

Ang lubhang mapalad na ginang na ito ay tila si Indrāṇī mismo—o kaya’y si Rohiṇī. Ganitong kasaganaan ng kagandahan ay di nakikita sa mga dalaga.

Verse 35

अन्यासां च सुदिव्यानां नारीणां तात सर्वथा । यादृशं रूपसंभावं गुणशीलं प्रदृश्यते

At, mahal na giliw, maging sa iba pang lubhang makalangit na kababaihan, tunay na may nakikitang ganitong anyo ng kagandahan at ganitong kagalingan ng asal.

Verse 36

अप्सरसां कदा नास्ति तादृशं रूपलक्षणम् । यादृशं तु मया दृष्टं तदंगं विश्वमोहनम्

Sa mga Apsaras, kailanma’y wala ang gayong kagandahan at mga palatandaan ng kariktan gaya ng anyong aking nakita; ang kanyang mga sangkap ay umaakit sa buong daigdig.

Verse 37

शिलापदे समासीना दुःखेनापि समाकुला । रुदते सुस्वरैर्बाला अनेकैः स्वजनैर्विना

Nakaupo sa isang batong lapida, ang dalaga—bagaman nababalot ng matinding dalamhati—ay umiyak sa malinaw at mapanaghoy na tinig, na wala ang kanyang maraming kaanak.

Verse 38

अश्रूणि मुंचमाना सा मुक्ताभानि बहूनि च । निर्मलानि सरस्यत्र पतंत्येव महामते

Habang pinakakawalan niya ang kanyang mga luha, maraming patak na tila perlas, dalisay at walang dungis, ang nahulog doon sa lawa, O dakilang may isip.

Verse 39

बिंदवो मौक्तिकाभास्ते निपतंति महोदके । तेभ्यो भवंति पद्मानि हृद्यानि सुरभीणि तु

Ang mga patak na tila perlas ay bumabagsak sa dakilang tubig; mula sa mga iyon ay sumisibol ang mga padma—nakalulugod sa puso at tunay na mabango.

Verse 40

पद्मानि जज्ञिरे तेभ्यो नेत्राश्रुभ्यो महामते । गंगांभसि तरंत्येव असंख्यातानि तानि तु

O dakilang may isip, mula sa mga luhang iyon ng mga mata ay isinilang ang mga bulaklak na padma; at sa tubig ng Gaṅgā, ang di-mabilang na mga iyon ay tunay na lumulutang.

Verse 41

पतितानि सुहृद्यानि रंहसा यानि तानि तु । गंगाप्रवाहमध्ये तु हंसवृंदैः सुसेविते

Yaong mga kaibig-ibig na nalaglag nang matulin—yaon nga—ay nasa gitna ng agos ng Gaṅgā, na mainam na dinadalaw ng mga kawan ng mga hamsa.

Verse 42

भागीरथ्याः प्रवाहस्तु तस्मात्स्थानाद्विनिर्गतः । कैलासशिखरं प्राप्य रत्नाख्यं चारुकंदरम्

Pagkaraan, ang agos ng Bhāgīrathī (Gaṅgā), na lumabas mula sa pook na iyon, ay umabot sa tuktok ng Kailāsa at pumasok sa marikit na yungib na tinatawag na Ratna.

Verse 43

वर्तते तोयपूर्णस्तु योजनद्वयविस्तृतः । हंसवृंदसमाकीर्णो जलपक्षि समाकुलः

Ito’y napupuno ng tubig at may lawak na dalawang yojana, siksik sa mga kawan ng hamsa at hitik sa mga ibong-tubig.

Verse 44

नानावर्णविशेषाणि संति पद्मानि तत्र च । प्रवाहे निर्मले तात मुनिवृंदनिषेविते

Naroon ay may mga lotus na iba-iba ang kulay, o minamahal; sa dalisay na agos na umaagos—dinadalaw at iginagalang ng maraming pangkat ng mga muni.

Verse 45

अश्रुभ्यो यानि जातानि प्रभाते कमलानि तु । गंगोदकप्लुतान्येव सौरभाणि महांति च

Ang mga lotus na isinilang mula sa mga luha sa bukang-liwayway—na wari’y naligo sa tubig ng Gaṅgā—ay nagtataglay ng samyong lubhang dakila.

Verse 46

प्रतरंति प्रवाहे तु निर्मले जलपूरिते । मध्ये मध्ये सुहंसैश्च जलपक्षिनिनादिते

Sila’y lumalangoy sa agos, sa tubig na malinaw at puspos; at dito’t doon, ang batis ay umaalingawngaw sa huni ng mararangal na gansa at iba pang ibong-tubig.

Verse 47

सूत उवाच । रत्नाख्ये तु गिरौ तस्मिन्रत्नेश्वरमहेश्वरः । देवदैत्यसुपूज्योपि तिष्ठते तात सर्वदा

Sinabi ni Sūta: Sa bundok na tinatawag na Ratnā, si Ratneśvara—si Maheśvara—ay laging nananahan, o minamahal, at sinasamba nang may paggalang maging ng mga deva at mga daitya.

Verse 48

तत्र दृष्टो मया तात कश्चित्पुण्यमयो मुनिः । जटाभारसमाक्रांतो निर्वासा दंडधारकः

Doon, o mahal kong ama, nakita ko ang isang muni na puspos ng kabanalan; nabibigatan ang katawan sa kapal ng buhol-buhol na buhok, walang kasuotan, at may tangan na tungkod.

Verse 49

निराधारो निराहारस्तपसातीव दुर्बलः । कृशांगोऽप्यस्थिसंघातस्त्वचामात्रेण वेष्टितः

Walang sandigan at walang pagkain, siya’y lubhang nanghina dahil sa matitinding tapas; bagama’t payat na payat, wari’y balangkas na lamang ng mga buto, nababalutan ng balat.

Verse 50

भस्मोद्धूलितमात्राणि सर्वांगानि महात्मनः । शुष्कपत्राणि भक्षेत शीर्णानि पतितानि च

Ang buong katawan ng dakilang kaluluwa ay tila binudburan lamang ng abo; kumakain siya ng tuyong mga dahon—mga nalanta at mga nalaglag din.

Verse 51

शिवभक्तिसमासीनो दुराधारो महातपाः । अश्रुभ्यो यानि जातानि पद्मानि सुरभीणि च

Nalubog sa debosyon kay Śiva, matatag at mahirap pigilan, ang dakilang tapasvin ay nagsagawa ng matinding pagninilay; at mula sa kanyang mga luha’y sumibol ang mga lotus, mababango rin.

Verse 52

गंगातोयात्समानीय देवदेवं प्रपूजयेत् । रत्नेश्वरं महाभागो गीतनृत्यविशारदः

Nagdadala ng tubig mula sa Gaṅgā, ang lubhang mapalad—dalubhasa sa awit at sayaw—ay dapat sumamba sa Diyos ng mga diyos, si Ratneśvara.

Verse 53

गायते नृत्यते तस्य द्वारस्थस्त्रिपुरद्विषः । मठमागत्य धर्मात्मा रोदते सुस्वरैरपि

Sa mismong pintuan niya nakatayo ang Kaaway ng Tripura (Śiva), umaawit at sumasayaw; at pagdating sa monasteryo, ang matuwid na iyon ay umiiyak pa sa malalambing na tinig.

Verse 54

एतद्दृष्टं मया तात अपूर्वं वदतांवर । कथयस्व प्रसादान्मे यदि त्वं वेत्सि कारणम्

O ama, pinakamainam sa mga nagsasalita—nasaksihan ko ang bagay na di pa nangyayari. Sa iyong habag, ipahayag mo sa akin, kung nalalaman mo, ang sanhi nito.

Verse 55

सा का नारी महाभागा कस्मात्तात प्ररोदिति । कस्मात्स देवपुरुषो देवमर्चेन्महेश्वरम्

Sino ang mapalad na babaeng iyon, ama, at bakit siya tumatangis? At bakit ang lalaking tila makalangit ay sumasamba sa Panginoon, si Maheśvara?

Verse 56

तन्मे त्वं विस्तराद्ब्रूहि सर्वसंदेहकारणम् । एवमुक्तो महाप्राज्ञः कुंजलोपि सुतेन हि

Kaya nga, ipaliwanag mo sa akin nang masinsinan ang sanhi na nag-aalis ng lahat ng pag-aalinlangan. Nang masabi ito ng anak, nagsalita maging ang lubhang marunong na si Kuṁjala.

Verse 57

कपिंजलेन प्रोवाच विस्तराच्छृण्वतो मुनेः

Pagkaraan, si Kapiñjala ay nagsalita nang masinsinan, habang ang muni ay taimtim na nakikinig.