Shloka 49
Dhaumya’s Counsel on Incognito Conduct in a Royal Household (राजवसतौ आचरण-निति)
Devanagari script
न कर्मणि नियुक्त: सन् धनं किज्चिदपि स्पृशेत् । प्राप्रोति हि हरन् द्रव्यं बन्धनं यदि वा वधम्,यदि राजाने किसी कामपर नियुक्त किया हो, तो उसमें घूसके रूपमें थोड़ा भी धन न ले; क्योंकि जो इस प्रकार चोरीसे धन लेता है, उसे एक दिन बन्धन अथवा वधका दण्ड भोगना पड़ता है
Translation
Wika ni Dhaumya: “Ang taong itinalaga sa isang gawain ay huwag humawak o kumuha ng kahit kaunting yaman; sapagkat ang kumakamkam ng ari-arian ay daranas balang araw ng pagkabilanggo o kamatayan.”
Word by Word
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
कर्मणिin (a) duty/task
कर्मणि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकर्मन्
Formneuter, locative, singular
नियुक्तःappointed/assigned
नियुक्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootनि-युज्
Formmasculine, nominative, singular
सन्being
सन्:
Karta
TypeAdjective
Rootअस्
Formmasculine, nominative, singular
धनम्money/wealth
धनम्:
Karma
TypeNoun
Rootधन
Formneuter, accusative, singular
किञ्चित्any (even a little)
किञ्चित्:
TypeIndeclinable
Rootकिञ्चित्
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
स्पृशेत्should touch/take
स्पृशेत्:
TypeVerb
Rootस्पृश्
Formoptative, 3rd, singular, parasmaipada
प्राप्नोतिattains/gets
प्राप्नोति:
TypeVerb
Rootप्र-आप्
Formpresent indicative, 3rd, singular, parasmaipada
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
हरन्stealing/taking away
हरन्:
Karta
TypeAdjective
Rootहृ
Formmasculine, nominative, singular
द्रव्यम्property/wealth
द्रव्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्रव्य
Formneuter, accusative, singular
बन्धनम्imprisonment/bondage
बन्धनम्:
Karma
TypeNoun
Rootबन्धन
Formneuter, accusative, singular
यदिor if
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
वधम्killing/death (capital punishment)
वधम्:
Karma
TypeNoun
Rootवध
Formmasculine, accusative, singular
Speaker
धौग्य उवाच
Sandhi Notes