Shloka 42
अमात्यो हि बलाद् भोक्तुं राजानं प्रार्थयेत यः । न स तिष्ठेच्चिरं स्थानं गच्छेच्च प्राणसंशयम्,जो मन्त्री राजाको बलपूर्वक अपने अधीन करना चाहता है, वह अधिक समयतक अपने पदपर नहीं टिक सकता। इतना ही नहीं, उसके प्राणोंपर भी संकट आ जाता है
amātyo hi balād bhoktuṁ rājānaṁ prārthayet yaḥ | na sa tiṣṭhec ciraṁ sthānaṁ gacchec ca prāṇasaṁśayam ||
Wika ni Dhaumya: “Kung ang isang ministro ay naghahangad na ‘magpakasasa’ sa kapangyarihan sa pamamagitan ng pamimilit sa hari—pagpapasailalim sa kanya sa dahas—hindi siya magtatagal sa tungkulin. Tunay, di maglalaon ay malalagay sa panganib maging ang kanyang buhay.”
धौग्य उवाच
Educational Q&A
A minister must serve through counsel and loyalty, not coercion. Attempting to dominate the king by force is adharma and leads to loss of office and even mortal danger.
Dhaumya delivers a moral-political warning within the Virata Parva context: he cautions against a counsellor’s overreach, stressing that usurping or controlling the ruler through force brings swift downfall.