Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

त्रिगर्त-मात्स्य-संग्रामः

The Trigarta–Matsya Engagement at Twilight

अभेद्यकल्पं मत्स्यानां राजा कवचमाहरत्‌ । उत्सेथे यस्य पद्मानि शतं सौगन्धिकानि च,मत्स्यदेशके राजा विराटने अभेद्यकल्प नामक कवच ग्रहण किया, जो किसी भी अस्त्र- शस्त्रसे कट नहीं सकता था। उसमें सूर्यके समान चमकीली सौ फूलियाँ लगी थीं, सौ भँवरें बनी थीं, सौ बिन्दु (सूक्ष्म चक्र) और सौ नेत्रके समान आकारवाले चक्र बने थे। इसके सिवा उसमें नीचेसे ऊपरतक सौगन्धिक (कह्नलार) जातिके सौ कमलोंकी आकृतियाँ पंक्तिबद्ध बनी हुई थीं

vaiśampāyana uvāca | abhedyakalpaṁ matsyānāṁ rājā kavacam āharat | utsethe yasya padmāni śataṁ saugandhikāni ca |

Sinabi ni Vaiśampāyana: Inilabas ng hari ng mga Matsya ang baluting “Abhedya-kalpa,” na wari’y di-mababali—hindi matatagpas ni matutusok. Nasa ibabaw nito ang sandaang sagisag ng lotus at sandaang mababangong anyo ng bughaw na lotus, nakaayos sa mahinahong hanay—mga tanda ng karangyaan at paghahanda ng hari, na nagpapahayag ng pag-iingat at dangal ng pagkamaharlika sa panahong papalapit ang digmaan.

अभेद्यकल्पम्as if unbreakable/impregnable
अभेद्यकल्पम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअभेद्यकल्प
FormNeuter, Accusative, Singular
मत्स्यानाम्of the Matsyas
मत्स्यानाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootमत्स्य
FormMasculine, Genitive, Plural
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
कवचम्armor
कवचम्:
Karma
TypeNoun
Rootकवच
FormNeuter, Accusative, Singular
आहरत्brought/took (for use)
आहरत्:
TypeVerb
Rootआ-हृ
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
उत्सेथेon the raised part/upper surface (of it)
उत्सेथे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootउत्सेथ
FormMasculine, Locative, Singular
यस्यof which/whose
यस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Genitive, Singular
पद्मानिlotuses
पद्मानि:
Karta
TypeNoun
Rootपद्म
FormNeuter, Nominative, Plural
शतम्a hundred
शतम्:
Visheshana
TypeNumeral/Adjective
Rootशत
FormNeuter, Nominative, Singular
सौगन्धिकानिfragrant (saugandhika-type)
सौगन्धिकानि:
Visheshana
TypeAdjective
Rootसौगन्धिक
FormNeuter, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
M
Matsya (kingdom/people)
V
Virāṭa (king of Matsya)
K
kavaca (armor)