Shloka 22
Virāṭa-parva Adhyāya 25: Kaurava Deliberation and the Search Directive (अन्वेषण-आदेशः)
(श्यालो राज्ञो विराटस्य सेनापतिरुदारधी: । सुदेष्णाया: स वै ज्येष्ठ: शूरो वीरो गतव्यथ: ।।
vaiśampāyana uvāca |
śyālo rājño virāṭasya senāpatir udāradhīḥ |
sudeṣṇāyāḥ sa vai jyeṣṭhaḥ śūro vīro gatavyathaḥ ||
utsāhavān mahāvīryo nītimān balavān api |
yuddhajño ripuvīraghnaḥ siṃhatulyaparākramaḥ ||
prajārakṣaṇadakṣaś ca śatrugrahaṇaśaktimān |
vijitārir ahāyuddhe pracaṇḍo mānavat paraḥ ||
naranārīmanohlādī dhīro vāgmī raṇapriyaḥ |
udāracittaḥ kīcakaḥ ||
sa hato niśi gandharvaḥ strīnimittaṃ narādhipa |
amṛṣyamāṇo duṣṭātmā niśīthe saha sodaraiḥ ||
suhṛdaś cāsya nihatā yodhāś ca pravarā hatāḥ |
priyam etad upaśrutya śatrūṇāṃ ca parābhavam |
kṛtakṛtyaś ca kauravya vidhatsva yad anantaram ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: “Si Kīcaka—bayaw ni Haring Virāṭa at pinunong-kawal ng kanyang hukbo—ay lalaking may marangal na pag-iisip. Siya ang panganay na kapatid ni Reyna Sudeṣṇā: isang bayani, walang takot at di-nababalisa; masigasig, dakila ang lakas, marunong sa pamamahala, at matibay. Dalubhasa sa sining ng digmaan, mamumuksa ng mga kampeon ng kaaway, matapang na gaya ng leon; bihasa sa pag-iingat sa mga mamamayan at makapangyarihang sumupil sa mga kalaban; nagwawagi sa malalaking labanan; mabagsik at mapagmataas; nakalulugod sa isipan ng lalaki at babae; matatag, mahusay magsalita, at mahilig sa labanan—ganyan si Kīcaka, bukas-palad ang puso. “O hari, ang di-mapagtiis at masamang-loob na si Kīcaka ay pinaslang sa hatinggabi ng isang Gandharva dahil sa isang babae; napatay siya kasama ang kanyang mga kapatid. Napatay rin ang kanyang minamahal na mga kaibigan at ang kanyang pinakamahuhusay na mandirigma. “O anak ng Kuru, sa pagdinig mo sa kaaya-ayang balitang ito—ang pagkatalo ng iyong mga kaaway—ituring mong natupad na ang iyong layon, at ngayon ay gawin mo ang nararapat na gawin pagkatapos.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage contrasts outward excellence (valor, eloquence, public service) with inner moral failure: unchecked lust, pride, and intolerance lead to ruin. It also implies a dharmic restoration—when power is abused, a corrective force arises, and the oppressor’s fall becomes a turning point for rightful action.
Vaiśampāyana reports that Kīcaka, Virāṭa’s powerful commander and Sudeṣṇā’s eldest brother, has been killed at midnight along with his brothers, said to be by a ‘Gandharva’ due to a woman (Draupadī). His allies and elite soldiers are also slain, and the listener is urged to proceed with the next step now that enemies are brought low.