Previous Verse
Next Verse

Shloka 28

Virāṭa-parva Adhyāya 21 — Kīcaka’s clandestine approach and Bhīma’s covert intervention (नर्तनागारे कीचकवध-प्रसङ्गः)

एवमुक्त: स दुष्टात्मा प्राहसत्‌ स्वनवत्‌ तदा | अथ मां तत्र कैकेयी प्रैषयत्‌ प्रणयेन तु,मेरी यह बात सुनकर वह दुष्टात्मा ठहाका मारकर हँसने लगा। तदनन्तर केकयराजकुमारी सुदेष्णा, जैसा कीचकने पहले उसे सिखा रखा था, उसी योजनाके अनुसार अपने भाईका प्रिय करनेकी इच्छासे मुझे प्रेमपूर्वक कीचकके यहाँ भेजने लगी और बोली--“कल्याणि! तुम कीचकके महलसे मेरे लिये मदिरा ले आओ”

evam uktaḥ sa duṣṭātmā prāhasat svanavat tadā | atha māṃ tatra kaikeyī praiṣayat praṇayena tu ||

Nang masabihan nang gayon, ang masamang-loob na iyon ay humalakhak nang malakas. Pagkaraan, doon din, ang prinsesang Kaikeyī na si Reyna Sudeshnā—nagkunwaring may paglingap upang pagbigyan ang kapatid niyang lalaki, ayon sa balak na itinuro na ni Kīcaka—ay mahinahong nagsugo sa akin sa bahay ni Kīcaka at nagsabi: “O mapalad na babae, kumuha ka ng alak mula sa tahanan ni Kīcaka para sa akin.”

एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
उक्तःhaving been spoken to / addressed
उक्तः:
TypeVerb
Rootवच्
Formक्त, Masculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
दुष्टात्माthe wicked-souled one
दुष्टात्मा:
Karta
TypeNoun
Rootदुष्ट-आत्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
प्राहसत्laughed aloud
प्राहसत्:
TypeVerb
Rootप्र-हस्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
स्वनवत्with a sound / noisily
स्वनवत्:
TypeIndeclinable
Rootस्वनवत्
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
अथthen/next
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormAccusative, Singular
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
कैकेयीKaikeyī
कैकेयी:
Karta
TypeNoun
Rootकैकेयी
FormFeminine, Nominative, Singular
प्रैषयत्sent/ordered (to go)
प्रैषयत्:
TypeVerb
Rootप्र-इष्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
प्रणयेनwith affection
प्रणयेन:
Karana
TypeNoun
Rootप्रणय
FormMasculine, Instrumental, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु

भीमसेन उवाच

B
Bhīmasena
K
Kīcaka
S
Sudeshnā (Kaikeya princess/queen of Virāṭa)
K
Kaikeya (as an ethnonym via 'Kaikeyī')

Educational Q&A

The verse highlights how adharma operates through arrogance and manipulation: a wicked person responds to moral restraint with mockery, while those in authority may be pressured into complicity. It warns that fear, desire, and favoritism can turn governance into an instrument of harm.

Bhīma recounts that after being spoken to, Kīcaka laughs loudly. Then Queen Sudeshnā, acting with outward affection but following Kīcaka’s prior instructions, sends Bhīma on an errand as part of Kīcaka’s plan—setting up the next movement of the episode involving coercion at the Virāṭa court.