Shloka 24
यस्य सम रथघोषेण समकम्पत मेदिनी । सपर्वतवना भीम सहस्थावरजड्मा,भीमसेन! जिसके रथकी घर्घराहटसे पर्वत, वन और चराचर प्राणियोंसहित सम्पूर्ण पृथ्वी काँप उठती थी, जिस महान् भाग्यशाली पुत्रके उत्पन्न होनेपर माता कुन्तीका सारा शोक नष्ट हो गया था, वही तुम्हारा छोटा भाई अर्जुन आज अपनी दुरवस्थाके कारण मुझे शोकमग्न किये देता है
yasya sama-ratha-ghoṣeṇa sama-kampata medinī | sa-parvata-vanā bhīma saha-sthāvara-jaṅgamā || bhīmasena! yasya mahā-bhāgyavataḥ putrasya utpattau mātāḥ kuntyāḥ sarvaḥ śoko naṣṭaḥ | sa eva tava kaniyān bhrātā arjunaḥ adya sva-duravasthayā māṃ śoka-magnaṃ karoti ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: “O Bhīma! Yaong sa dagundong ng kaniyang karwahe ay dating nanginginig ang daigdig—kasama ang mga bundok at kagubatan, ang lahat ng di-gumagalaw at ang lahat ng gumagalaw—yaong sa mapalad na pagsilang ay napawi ang buong dalamhati ni Inang Kuntī: ang mismong nakababatang kapatid mo, si Arjuna, ngayon, dahil sa kasalukuyan niyang abang kalagayan, ay naglulubog sa akin sa pighati.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts past glory with present hardship to highlight the instability of worldly conditions and the ethical weight of empathy: even the mighty can fall into distress, and the righteous response is compassionate concern rather than pride.
Vaiśampāyana addresses Bhīma, recalling Arjuna’s former awe-inspiring power and the joy his birth brought to Kuntī, and then laments that Arjuna’s current degraded situation (during the Virāṭa-period hardships) has made the narrator sorrowful.