Shloka 10
Avanti–Narmadā–Puṣkara Tīrtha-Kathana (धौम्यकथितं तीर्थवर्णनम्)
यजेत वाश्वमेधेन नीलं वा वृषमुत्सूजेत् । उत्तारयति संतत्या दशपूर्वान् दशावरान्,'पुरुषसिंह! उस गयाके विषयमें ही प्राचीनलोग यह कहा करते हैं कि “बहुत-से पुत्रोंकी इच्छा करनी चाहिये; सम्भव है उनमेंसे एक भी गया जाय या अश्वमेधयज्ञ करे अथवा नीलवृषका- उत्सर्ग करे। ऐसा पुरुष अपनी संततिद्वारा दस पहलेकी और दस बादकी पीढ़ियोंका उद्धार कर देता है”
yajeta vāśvamedhena nīlaṃ vā vṛṣam utsṛjet | uttārayati saṃtatyā daśa pūrvān daśāparān |
Wika ni Vaiśampāyana: “Maghandog ang tao ng sakripisyong Aśvamedha, o kaya’y magpalaya ng isang madilim-na-bughaw na toro (nīla-vṛṣa) bilang banal na kaloob. Sa bisa ng kabutihang dumadaloy sa kanyang lahi, ang gayong tao’y nagliligtas sa sampung salinlahi bago niya at sampung salinlahi pagkatapos niya.” Sa ganitong diwa binabanggit ang matatanda upang idiin ang halagang moral ng pagnanais ng marangal na supling: kahit iisa lamang sa mga inapo ang magsagawa ng dakilang ritwal o ng mapagkawanggawang pagpapalaya, pinaniniwalaang aangat ang buong angkan.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that major acts of dharmic merit—such as the Aśvamedha or the consecrated release of a bull—are believed to benefit not only the doer but also the wider lineage, uplifting ten generations before and after. It supports the traditional ideal of seeking virtuous offspring who may perform such meritorious deeds.
Vaiśampāyana cites an old saying while discussing the religious significance of Gayā-related merit and ancestral uplift. He explains that even if only one descendant performs a great sacrifice or a notable gift, the resulting merit is thought to redeem a broad span of the family line.