Tīrtha-yātrā: Phalaśruti and Sacred Geography from Lohitya to Prayāga
Pulastya’s Instruction
तत् सर्व नश्यते तत्र स्नातमात्रस्थ भारत । अश्वमेधफलं चास्य स्वर्गलोक॑ च गच्छति,भारत! स्त्री हो या पुरुष, उसने मानव-बुद्धिसे अनजानमें या जान-बूझकर जो कुछ भी पापकर्म किया है, वह सब पृथूदकतीर्थमें स्नान करनेमात्रसे नष्ट हो जाता है और तीर्थसेवी पुरुषको अश्वमेधयज्ञके फल एवं स्वर्गलोककी प्राप्ति होती है
tat sarvaṁ naśyate tatra snātamātrastha bhārata | aśvamedhaphalaṁ cāsya svargalokaṁ ca gacchati bhārata ||
Wika ni Ghūlastya: “O Bhārata, sa banal na pook na yaon, nalilipol ang lahat ng kasalanan sa pagligo lamang. Sinumang naglilingkod sa tīrtha—babae man o lalaki—anumang maling nagawa, maging di-sinasadya dahil sa kahinaan ng tao o sinadyang pinili, ay nahuhugasan sa isang pagligo sa tawiran ng Pṛthūdaka; at ang manlalakbay-dharma ay nagkakamit ng gantimpalang tulad ng handog na Aśvamedha at nakaaabot sa langit.”
घुलस्त्य उवाच
The verse teaches the purificatory power of tīrtha-bathing and tīrtha-sevā: sincere pilgrimage and ritual bathing are presented as potent means of expiating sins—whether committed knowingly or unknowingly—and of accruing great merit comparable to major Vedic sacrifice, culminating in heavenly attainment.
In the Vana Parva’s tīrtha-yātrā context, the speaker (Ghūlastya) praises the Pṛthūdaka tīrtha, describing its exceptional efficacy: a single bath there destroys accumulated wrongdoing, and the pilgrim who serves the sacred place gains Aśvamedha-like merit and reaches Svarga.