Shloka 3
Adhyāya 8 — Vidura’s Return and the Kaurava Counsel (Āraṇyaka-parva)
Devanagari script
ते स्मरन्त: परिक््लेशान् वर्षे पूर्णे त्रयोदशे । विमोक्ष्यन्ति विषं क्रुद्धा: कौरवेयेषु भारत,भारत! वे तेरहवाँ वर्ष पूर्ण होनेपर अपनेको दिये हुए क्लेश याद करके कुपित हो कौरवोंपर विष उगलेंगे, अर्थात् विषके समान घातक अस्त्र-शस्त्रोंका प्रहार करेंगे
Translation
O Bhārata, pag natapos ang ikalabintatlong taon, maaalala nila ang mga pasakit na ipinataw sa kanila; at sa galit ay “iluluwa ang lason” sa mga Kaurava—ibig sabihin, magpapakawala sila ng mga sandatang nakamamatay na gaya ng kamandag.
Word by Word
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
स्मरन्तःremembering
स्मरन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Plural
परिक्लेशान्afflictions, hardships
परिक्लेशान्:
Karma
TypeNoun
Rootपरिक्लेश
FormMasculine, Accusative, Plural
वर्षेin the year
वर्षे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवर्ष
FormNeuter, Locative, Singular
पूर्णेcompleted, fulfilled
पूर्णे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootपूर्ण
FormNeuter, Locative, Singular
त्रयोदशेin the thirteenth (year)
त्रयोदशे:
Adhikarana
TypeAdjective (Ordinal/Number)
Rootत्रयोदश
FormNeuter, Locative, Singular
विमोक्ष्यन्तिthey will release, let loose
विमोक्ष्यन्ति:
TypeVerb
Rootवि + मुच् (धातु)
FormSimple Future (लृट्), Third, Plural, Parasmaipada
विषम्poison
विषम्:
Karma
TypeNoun
Rootविष
FormNeuter, Accusative, Singular
क्रुद्धाःangered
क्रुद्धाः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध (कृध् धातोः क्त)
Formक्त (past passive participle used adjectivally), Masculine, Nominative, Plural
कौरवेयेषुamong/against the Kauravas (sons of Kuru)
कौरवेयेषु:
Adhikarana
TypeNoun/Adjective
Rootकौरवेय
FormMasculine, Locative, Plural
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun (Vocative epithet)
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
भारतO Bharata (repeated address)
भारत:
TypeNoun (Vocative epithet)
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
व्यास उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes