Shloka 28
Rathaghoṣa–Saṃjñāna: Damayantī’s Inference and the Dispatch of the Envoy (Āraṇyaka-parva, Adhyāya 71)
उताहोस्विद् भवेद् राजा नल: परपुरंजय: । सो<यं नृपतिरायात इत्येवं समचिन्तयत्,“अथवा शत्रुओंकी राजधानीपर विजय पानेवाले साक्षात् राजा नल ही तो इस रूपमें नहीं आ गये हैं? अवश्य वे ही हैं, इस प्रकार वार्ष्णेयने चिन्तन करना प्रारम्भ किया
ṛcūparṇa uvāca | utāhosvid bhaved rājā nalaḥ parapuraṃjayaḥ | so ’yaṃ nṛpatir āyāta iti evaṃ samacintayat |
Wika ni Haring Ṛtūparṇa: “O kaya nama’y si Haring Nala—ang manlulupig sa mga lungsod ng kaaway—na dumating sa anyong ito? Tunay, ang mismong hari ang dumating.” Sa gayong pag-iisip, nagsimula siyang magnilay—hinihinalang ang nasa harap niya ay si Nala na nagkukubli sa ibang anyo.
ऋचुपर्ण उवाच
Educational Q&A
The verse highlights prudent judgment: even when suspicion arises, one should reflect carefully before declaring conclusions, especially when another’s identity and honor may be at stake.
Ṛtūparṇa, observing someone who seems extraordinary, begins to suspect that the person who has arrived may be King Nala—famed as a conqueror—possibly appearing in another form.