Shloka 6
Vidura’s Recall from Kāmyaka-vana and Reconciliation with Dhṛtarāṣṭra (विदुरानयनम् / क्षमायाचनम्)
इस प्रकार श्रीमह्याभारत वनपर्वके अन्तर्गत अरण्यपर्वमें विदुरप्रत्यागयमनविषयक छठा अध्याय पूरा हुआ,विषमुद्धन्धनं चैव शस्त्रमग्निप्रवेशनम् । करिष्ये न हि तानृद्धान् पुनर्द्रष्टमिहोत्सहे “मैं जहर खा लूँगा, फाँसी लगा लूँगा, अपने-आपको ही शस्त्रसे मार दूँगा अथवा जलती आगममें प्रवेश कर जाऊँगा; परंतु पाण्डवोंको फिर बढ़ते या फलते-फूलते नहीं देख सकूँगा”
viṣam uddhāraṇaṁ caiva śastram agni-praveśanam | kariṣye na hi tān ṛddhān punar draṣṭum ihotsahe ||
Sa ganitong paraan, sa Mahābhārata, sa Vana Parva, sa loob ng Aranya Parva, natapos ang ikaanim na kabanata tungkol sa pagbabalik ni Vidura. “Iinumin ko ang lason, o magbibigti, o sasaksakin ang sarili ng sandata, o papasok pa sa naglalagablab na apoy; sapagkat hindi ko matiis na makita ang mga Pāṇḍava na muling umunlad at magningning dito.” Ipinahihiwatig ng pananalitang ito ang pagbagsak ng pagpipigil na moral: ang inggit ay tumitigas at nagiging pasyang mapanira sa sarili, sa halip na tanggapin ang dharma at ang nararapat na pag-angat ng mga matuwid.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Unchecked envy (asūyā/īrṣyā) can corrode dharma so completely that a person prefers self-harm over witnessing the success of the virtuous. The verse warns that hatred of others’ rightful prosperity is ethically ruinous and leads to self-destruction rather than moral correction.
A speaker expresses extreme despair and hostility toward the Pāṇḍavas’ future well-being, declaring willingness to die by poison, hanging, weapon, or fire rather than see them thrive again. It dramatizes the intensity of animosity surrounding the Pāṇḍavas during the forest-episode context.