Next Verse

Shloka 1

ऋतुपर्णस्य विदर्भयात्रा-निश्चयः तथा बाहुकस्य हयपरिक्षा (Ṛtuparṇa’s resolve to go to Vidarbha and Bāhuka’s examination of horses)

हि लय ० () हि 2 7 एकोनसप्ततितमो< ध्याय: दमयन्तीका अपने पिताके यहाँ जाना और वहाँसे नलको ढूँढनेके लिये अपना संदेश देकर ब्राह्मणोंको भेजना युदेव उवाच विदर्भराजो धर्मात्मा भीमो नाम महाद्युति: । सुतेयं तस्य कल्याणी दमयन्तीति विश्रुता,सुदेवने कहा--देवि! विदर्भदेशके राजा महा-तेजस्वी भीम बड़े धर्मात्मा हैं। यह उन्हींकी पुत्री है। इस कल्याणस्वरूपा राजकन्याका नाम दमयन्ती है

yudeva uvāca | vidarbharājo dharmātmā bhīmo nāma mahādyutiḥ | suteyaṃ tasya kalyāṇī damayantīti viśrutā |

Wika ni Yudeva: “Sa lupain ng Vidarbha ay may haring nagngangalang Bhīma, tapat sa dharma at maningning sa karangalan. Ang kaniyang anak na babae ay ang mapalad na dalagang ito, bantog sa pangalang Damayantī.”

सुदेवःSudeva
सुदेवः:
Karta
TypeNoun
Rootसुदेव
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
विदर्भराजःthe king of Vidarbha
विदर्भराजः:
Karta
TypeNoun
Rootविदर्भराज
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मात्माrighteous-souled
धर्मात्मा:
TypeAdjective
Rootधर्मात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
भीमःBhima (name)
भीमः:
TypeNoun
Rootभीम
FormMasculine, Nominative, Singular
नामby name
नाम:
TypeIndeclinable
Rootनामन्
महाद्युतिःof great splendor
महाद्युतिः:
TypeAdjective
Rootमहाद्युति
FormMasculine, Nominative, Singular
सुताdaughter
सुता:
Karta
TypeNoun
Rootसुता
FormFeminine, Nominative, Singular
इयम्this (she)
इयम्:
TypePronoun
Rootइदम्
FormFeminine, Nominative, Singular
तस्यof him
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
कल्याणीauspicious, fair
कल्याणी:
TypeAdjective
Rootकल्याणी
FormFeminine, Nominative, Singular
दमयन्तीDamayanti
दमयन्ती:
TypeNoun
Rootदमयन्ती
FormFeminine, Nominative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
विश्रुताwell-known, renowned
विश्रुता:
TypeAdjective
Rootविश्रुत
FormFeminine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)

युदेव उवाच

Y
Yudeva
V
Vidarbha
B
Bhīma (king of Vidarbha)
D
Damayantī

Educational Q&A

The verse frames ideal kingship and noble identity through dharma: Bhīma is introduced foremost as dharmātmā (righteous-minded), and Damayantī’s worth is conveyed as kalyāṇī (auspicious/virtuous) and viśrutā (renowned), suggesting that ethical character and good repute are central markers of true nobility.

A speaker named Yudeva identifies Damayantī by giving her lineage: she is the famous daughter of Bhīma, the righteous king of Vidarbha. This functions as a formal introduction within the Nala–Damayantī episode in the Vana Parva.