दमयन्तीवाक्य-प्रेषणम्
Damayantī’s Message and the Dispatch of Brahmin Envoys
त्वामुपस्थास्यतश्रैव नित्यं वाष्णेयजीवलौ । एताभ्यां रंस्यसे सार्ध वस वै मयि बाहुक,वार्ष्ण्य और जीवल--ये दोनों सारथि तुम्हारी सेवामें रहेंगे। बाहुक! इन दोनोंके साथ तुम बड़े सुखसे रहोगे। तुम मेरे यहाँ रहो
tvām upasthāsyataś caiva nityaṁ vārṣṇeyajīvalau | etābhyāṁ raṁsyase sārdhaṁ vasa vai mayi bāhuka ||
Sinabi ni Ṛtuparṇa: “Si Vārṣṇeya at si Jīvāla—ang dalawang kutsero—ay palaging maglilingkod sa iyo. Sa piling nila, mamumuhay kang magaan at may ligaya. Kaya, Bāhuka, manatili ka sa akin.”
ऋचतुपर्ण उवाच
The verse highlights royal dharma expressed through hospitality and proper provision for a dependent: a ruler ensures steady support and companionship for one who enters his service, emphasizing care, stability, and respectful treatment.
King Ṛtupārṇa addresses Bāhuka (Nala in disguise), assuring him that two attendants/charioteers—Vārṣṇeya and Jīvāla—will serve him regularly, and inviting him to remain in Ṛtupārṇa’s household, where he will live comfortably.