Shloka 6
Sudeva Identifies Damayantī in Cedi (सुदेवेन दमयन्ती-परिचयः)
अथार्धरात्रसमये नि:शब्दस्तिमिते तदा । सुप्ते सार्थे परिश्रान्ते हस्तियूथमुपागमत्,तत्पश्चात् आधी रातके समय जब कहींसे भी कोई शब्द सुनायी नहीं देता था और उस दलके सभी लोग थककर सो गये थे, उस समय गजराजोंके मदकी धारासे मलिन जलवाली पहाड़ी नदीमें पानी पीनेके लिये (जंगली) हाथियोंका एक झुंड आ निकला। उस झुंडने व्यापारियोंके सोये हुए दलको और उसके साथ आये हुए बहुत-से हाथियोंको भी देखा
athārdharātrasamaye niḥśabdastimite tadā | supte sārthe pariśrānte hastiyūtham upāgamat ||
Pagkaraan, sa kalaliman ng hatinggabi—nang ang lahat ay tahimik at hindi gumagalaw—nang ang karaban ay nakatulog na sa matinding pagod, dumating ang isang kawan ng mga elepante. Naparoon sila upang uminom sa isang ilog sa kabundukan na ang tubig ay nalalabuan dahil sa umaagos na likidong musth (mada) ng malalaking pangil; at napansin ng kawan ang natutulog na pangkat ng mga mangangalakal, pati ang maraming elepanteng kasama nila.
बृहदश्चव उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how fatigue and inattentiveness (pramāda) make even an organized group vulnerable; in the wilderness, one must balance rest with prudent vigilance, since natural forces and animals act without malice yet can cause great harm.
At midnight, when the merchant caravan is asleep and the surroundings are silent, a herd of wild elephants arrives at a nearby mountain river to drink; the herd observes the sleeping merchants and the elephants traveling with them, setting up an impending encounter.