Shloka 12
Sudeva Identifies Damayantī in Cedi (सुदेवेन दमयन्ती-परिचयः)
वनगुल्मांश्व धावन्तो निद्रान्धा बहवो5भवन् | केचिद् दत्तै: करै: केचित् केचित् पद्धयां हता गजै:,उन हाथियोंने सहसा पहुँचकर समूचे दलको कुचल दिया। कितने ही मनुष्य धरतीपर पड़े-पड़े छटपटा रहे थे। उस दलके कितने ही पुरुष हाहाकार करते हुए बचावकी जगह खोजते हुए जंगलके पौधोंके समूहमें भाग गये। बहुत-से मनुष्य तो नींदके मारे अन्धे हो रहे थे। हाथियोंने किन्हींको दाँतोंसे, किन्हींको सूड़ोंसे और कितनोंको पैरोंसे घायल कर दिया
bṛhadaśva uvāca | vanagulmāṃś ca dhāvanto nidrāndhā bahavo 'bhavan | kecid dattaiḥ karaiḥ kecit kecit pādhyāṃ hatā gajaiḥ |
Wika ni Bṛhadaśva: Marami, nabulag ng antok, ang tumakbo sa masukal na gubat. Pinabagsak ng mga elepante ang ilan sa pamamagitan ng pangil, ang ilan sa pamamagitan ng nguso, at ang ilan sa pagyurak ng mga paa—at sa biglang pagragasa’y nadurog ang buong pangkat. May mga nakahandusay na namimilipit sa lupa; ang iba nama’y sumisigaw sa pangamba at tumatakas, naghahanap ng anumang masisilungan sa gitna ng mga halaman sa gubat.
बृहदश्चव उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical lesson of vigilance: when people are careless or overcome by sleep and complacency, sudden danger can devastate them; fear then fractures collective order, showing the need for discipline and preparedness.
A herd of elephants suddenly charges into a camp or troop, crushing and injuring many. Some men writhe on the ground, while others flee in terror into forest thickets; the elephants strike with tusks, trunks, and trampling feet.