Shloka 74
नलस्य बाहुकत्वेन ऋतुपर्णनगरप्रवेशः
Nala as Bāhuka enters Ṛtuparṇa’s city
अस्याश्षु नद्या: कल्याणि वद सत्यमनिन्दिते । साब्रवीत् तानृषीन् नाहमरण्यस्यास्य देवता,“अनिन्दिते! कल्याणि! अथवा तुम इस नदीकी अधिष्ठात्री देवी हो, सच-सच बताओ।' दमयन्तीने उन ऋषियोंसे कहा--“तपस्याके धनी ब्राह्मणो! न तो मैं इस वनकी देवी हूँ, न पर्ववकी अधिदेवता और न इस नदीकी ही देवी हूँ। आप सब लोग मुझे मानवी समझें
Bṛhadaśva uvāca: asyāśu nadyāḥ kalyāṇi vada satyam anindite | sābravīt tān ṛṣīn nāham araṇyasyāsya devatā |
Sinabi ni Bṛhadaśva: “O mapalad, O babaeng walang dungis—sabihin mo agad ang katotohanan. Ikaw ba ang diyosang namamahala sa ilog na ito?” Sumagot si Damayantī sa mga pantas: “O mga ascetic na sagana sa pagninilay at pagtitika, hindi ako diyosa ng gubat na ito, ni ang diwata ng bundok na iyon, ni diyosa ng ilog na ito. Ituring ninyo akong isang taong babae.”
बृहृदश्च उवाच
Educational Q&A
The verse highlights satya (truthfulness) and humility: Damayantī refuses divine attribution and insists on being regarded as human, grounding the encounter in honest self-identification rather than flattery or superstition.
Sages, struck by Damayantī’s appearance and presence near a river in the wilderness, ask whether she is the presiding deity of the river/forest. She answers that she is not a goddess of the forest, mountain, or river, but a human woman.