Shloka 64
नलस्य बाहुकत्वेन ऋतुपर्णनगरप्रवेशः
Nala as Bāhuka enters Ṛtuparṇa’s city
वल्कलाजिनसंवीतैर्मुनिभि: संयतेन्द्रियै: । तापसाध्युषितं रम्यं दरदर्शाश्रममण्डलम्,वल्कल और मृगचर्म धारण करनेवाले उन जितेन्द्रिय मुनियोंसे सेवित एक रमणीय आश्रममण्डल दिखायी दिया, जिसमें प्रायः तपस्वीलोग ही निवास करते थे इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि नलोपाख्यानपर्वणि दमयन्तीसार्थवाहसंगमे चतु:षष्टितमो5 ध्याय: इस प्रकार श्रीमहाभारत वनपर्वके अन्तर्गत नलोपाख्यानपर्वमें दमयन्तीकी यार्थवाहसे भेंटविषयक चौंसठवाँ अध्याय पूरा हुआ
valkalājinasaṃvītair munibhiḥ saṃyatendriyaiḥ | tāpasādhyuṣitaṃ ramyaṃ dadarśāśramamaṇḍalam ||
Wika ni Bṛhadaśva: Pagkaraan, nasilayan niya ang isang marikit na bakuran ng ashrama, na karamihan ay tinitirhan ng mga ascetic at inaalalayan ng mga pantas na muni—nakasuot ng kasuotang balat-kahoy at balat ng usa, at may mga pandamang napipigil.
बृहृदश्च उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the dharmic ideal of saṃyama (sense-restraint): a community grounded in tapas and self-control becomes a place of serenity and moral order, contrasting with the instability of desire-driven life.
In Bṛhadaśva’s narration of the Nala–Damayantī episode, the traveler comes upon a beautiful hermitage precinct populated by ascetics—an important setting that signals a shift toward guidance, refuge, and the moral atmosphere of the forest āśrama.