Shloka 15
नलस्य बाहुकत्वेन ऋतुपर्णनगरप्रवेशः
Nala as Bāhuka enters Ṛtuparṇa’s city
Devanagari script
यत् त्वयोक्तं नरश्रेष्ठ तत् समक्ष महाद्ुते । स्मर्तुमहसि कल्याण वचन पार्थिवर्षभ,महातेजस्वी कल्याणमय राजाओंमें उत्तम नरश्रेष्ठ। आपने मेरे सामने जो बात कही थी, अपनी उस बातका स्मरण करना उचित है
Transliteration
bṛhadaśva uvāca | yat tvayoktaṃ naraśreṣṭha tat samakṣaṃ mahādyute | smartum arhasi kalyāṇa vacanaṃ pārthivarṣabha ||
Translation
Sabi ni Bṛhadaśva: “O pinakamainam sa mga tao, o dakila sa ningning—ang mga salitang sinabi mo sa harap ko, o marangal, toro sa mga hari, nararapat mong alalahanin ngayon.”
Word by Word
यत्what/that which
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
Formneuter, nominative/accusative, singular
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypePronoun
Rootत्वद्
Form—, instrumental, singular
उक्तम्said/spoken
उक्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootवच्
Formkta (past passive participle), neuter, nominative/accusative, singular
नरश्रेष्ठO best of men
नरश्रेष्ठ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनरश्रेष्ठ
Formmasculine, vocative, singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formneuter, nominative/accusative, singular
समक्षम्in the presence (of me), before (me)
समक्षम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसमक्ष
Formtrue
महाद्युतेO great-splendored one
महाद्युते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहाद्युति
Formmasculine, vocative, singular
स्मर्तुम्to remember
स्मर्तुम्:
Karma
TypeVerb
Rootस्मृ
Formtumun (infinitive)
अर्हसिyou ought/are fit (to)
अर्हसि:
Karta
TypeVerb
Rootअर्ह्
Formpresent indicative (lat), 2nd, singular, parasmaipada
कल्याणO auspicious/noble one
कल्याण:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootकल्याण
Formmasculine, vocative, singular
वचनम्word, statement
वचनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवचन
Formneuter, accusative, singular
पार्थिवर्षभO bull among kings (best of rulers)
पार्थिवर्षभ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपार्थिवर्षभ
Formmasculine, vocative, singular
Speaker
बृहृदश्च उवाच
Characters & Entities
B
BṛhadaśvaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes