Damayantī’s Proposal of a Witnessed Choice; Nala Reports to the Lokapālas
Adhyāya 53
सफल ते भवेज्जन्म रूप॑ चेदं सुमध्यमे । वयं हि देवगन्धर्वमनुष्योरगराक्षसान्
saphala te bhavej janma rūpaṁ cedaṁ sumadhyame | vayaṁ hi devagandharva-manuṣyoraga-rākṣasān
Wika ni Bṛhadaśva: “O dalagang may baywang na marikit, kung ang kagandahang ito’y kaagapay ng kabutihang-asal at matuwid na pag-uugali, tunay na magiging mabunga ang iyong pagsilang. Sapagkat nakita na namin ang sari-saring nilalang—mga diyos, Gandharva, mga tao, mga ahas, at mga Rākṣasa—ngunit ang pagkatao at dangal ang nagbibigay ng pangmatagalang halaga, higit sa anyo lamang.”
बृहृदश्चव उवाच
The verse contrasts outward beauty with inner worth: a life becomes truly “fruitful” when beauty is accompanied by dharmic conduct and virtue; mere appearance is not the final measure of value.
Bṛhadaśva addresses a woman respectfully (“sumadhyame”) and begins a reflective statement: having encountered many orders of beings—divine, celestial, human, serpentine, and demonic—he frames his counsel around what makes a person’s life meaningful beyond external form.