Shloka 42
धृतराष्ट्र–संजय संवादः
Dhṛtarāṣṭra and Sañjaya on Arjuna’s Indraloka report and the political consequences
Devanagari script
उर्वश्युवाच अनावृताश्च सर्वा: सम देवराजाभिनन्दन । गुरुस्थाने न मां वीर नियोक्तुं त्वमिहाहसि,उर्वशीने कहा--वीर देवराजनन्दन! हम सब अप्सराएँ स्वर्गवासियोंके लिये अनावृत हैं --हमारा किसीके साथ कोई पर्दा नहीं है। अतः तुम मुझे गुरुजनके स्थानपर नियुक्त न करो
Translation
Wika ni Urvashī: “O bayani, minamahal na anak ng Hari ng mga diyos! Kami, ang lahat ng Apsarā, ay walang tabing para sa mga nananahan sa langit—wala kaming anumang belo sa kaninuman. Kaya, o magiting, huwag mo akong ituring at italaga sa kalagayan ng isang guro rito.”
Word by Word
उर्वशीUrvashi
उर्वशी:
Karta
TypeNoun
Rootउर्वशी
FormFeminine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
अनावृताःuncovered, not veiled
अनावृताः:
TypeAdjective
Rootअनावृत
FormFeminine, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
सर्वाःall
सर्वाः:
TypeAdjective
Rootसर्व
FormFeminine, Nominative, Plural
स्मindeed (particle)
स्म:
TypeIndeclinable
Rootस्म
देवराजO king of gods
देवराज:
TypeNoun
Rootदेवराज
FormMasculine, Vocative, Singular
अभिनन्दनO delight (of), O beloved
अभिनन्दन:
TypeNoun
Rootअभिनन्दन
FormMasculine, Vocative, Singular
गुरुस्थानेin the place/position of a guru (elder/teacher)
गुरुस्थाने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगुरुस्थान
FormNeuter, Locative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Accusative, Singular
वीरO hero
वीर:
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Vocative, Singular
नियोक्तुम्to appoint/assign
नियोक्तुम्:
TypeVerb
Rootनि-युज्
FormTumun (infinitive)
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Nominative, Singular
इहhere
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
अर्हसिyou ought/are fit
अर्हसि:
TypeVerb
Rootअर्ह्
FormPresent, Indicative, 2nd, Singular, Parasmaipada
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes