Shloka 12
Arjuna’s Himalayan Departure and the Commencement of Severe Tapas
Janamejaya’s Inquiry; Sages Approach Śiva
Devanagari script
मयैष प्रार्थित: पूर्वमिन्द्रकीलसमप्रभ: । अनादृत्य च तद् वाक्यं प्रजहाराथ फाल्गुन:,और कहा--*इन्द्रकील पर्वतके समान कान्तिवाले इस सूअरको पहलेसे ही मैंने अपना लक्ष्य बना रखा है, अतः तुम न मारो।' परंतु अर्जुनने किरातके वचनकी अवहेलना करके उसपर प्रहार कर ही दिया
Translation
Sinabi niya: “Ang baboy-ramong ito, na kumikislap na tila Bundok Indrakīla, ay matagal ko nang hiniling na maging aking puntirya; kaya huwag mo itong patayin.” Ngunit binale-wala ni Phālguna (Arjuna) ang salita ng Kirāta at tinamaan pa rin niya ito.
Word by Word
मयाby me
मया:
Karana
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, Tritiya, Ekavacana
एषःthis (one)
एषः:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormPum, Prathama, Ekavacana
प्रार्थितःrequested/claimed
प्रार्थितः:
Karma
TypeVerb
Rootप्रार्थ्
Formक्त (past passive participle), Pum, Prathama, Ekavacana
पूर्वम्earlier/beforehand
पूर्वम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपूर्व
इन्द्रकीलसमप्रभःhaving splendor like Indrakīla (mountain)
इन्द्रकीलसमप्रभः:
Karma
TypeAdjective
Rootइन्द्रकील-सम-प्रभ
FormPum, Prathama, Ekavacana
अनादृत्यhaving disregarded
अनादृत्य:
Adhikarana
TypeVerb
Rootआ-दृ
Formल्यप् (absolutive/gerund), अन- (negation), आ-, Parasmaipada sense
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNapum, Dvitiya, Ekavacana
वाक्यम्statement/words
वाक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाक्य
FormNapum, Dvitiya, Ekavacana
प्रजहारstruck/attacked
प्रजहार:
TypeVerb
Rootप्र-हृ
Formलिट् (perfect), Prathama, Ekavacana, Parasmaipada
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
फाल्गुनःPhālguna (Arjuna)
फाल्गुनः:
Karta
TypeNoun
Rootफाल्गुन
FormPum, Prathama, Ekavacana
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes