Shloka 17
भारद्वाज बोले--सत्यवानकी पत्नी सावित्री जैसी तपस्या, इन्द्रियसंयम तथा सदाचारसे संयुक्त है, उसे देखते हुए मैं कह सकता हूँ कि सत्यवान् जीवित है ।। दाल्भ्य उवाच यथा दृष्टि: प्रवृत्ता ते सावित्र्याश्न यथा व्रतम् गता55हारमकृत्वा च तथा जीवति सत्यवान्,दाल्भ्यने कहा--राजन! जिस प्रकार आपको दृष्टि प्राप्त हो गयी और जिस प्रकार सावित्रीका उपवास-व्रत चल रहा था तथा जिस प्रकार वह आज भोजन किये बिना ही पतिके साथ गयी है, इन सब बातोंपर विचार करनेसे यही प्रतीत होता है कि सत्यवान् जीवित है
dālbhyā uvāca | yathā dṛṣṭiḥ pravṛttā te sāvitrīyāś ca yathā vratam | gatāhāram akṛtvā ca tathā jīvati satyavān ||
Sinabi ni Dālbhyā: “O Hari, yamang sumibol nang ganito ang iyong malinaw na pagtanaw, at yamang isinasagawa ni Sāvitrī ang kanyang panata (vrata) sa ganitong paraan—ngayon pa man ay sumama siya sa asawa nang hindi kumakain—sa pagninilay sa mga palatandaang ito, wari’y tunay ngang buhay si Satyavān.”
दाल्भ्य उवाच
Educational Q&A
Steadfast ethical discipline—especially the integrity of a vrata, self-control, and devotion—becomes a sign of inner power and auspicious outcome; moral resolve is presented as efficacious in confronting fate.
Dālbhyā addresses the king and interprets the situation: the king’s newly awakened insight and Savitrī’s unwavering fasting-vow, even as she accompanies her husband without eating, are taken as indications that Satyavān is alive.