Shloka 12
Araṇi Lost to the Deer: Pāṇḍavas Pursue to Preserve Agnihotra (अरणी-हरण प्रसङ्गः)
(सा तमश्वपतिं राजन् सावित्री नियमे स्थितम् ।।) राजन! तब मूर्तिमती सावित्रीदेवीने अग्निहोत्रकी अग्निसे प्रकट होकर बड़े हर्षके साथ राजाको प्रत्यक्ष दर्शन दिया और वर देनेके लिये उद्यत हो अनुष्ठानके नियमोंमें स्थित उस राजा अश्वपतिसे इस प्रकार कहा ।। सावित्रयुवाच ब्रह्मचर्येण शुद्धेन दमेन नियमेन च । सर्वात्मना च भक्त्या च तुष्टास्मि तव पार्थिव,सावित्री बोली--राजन! मैं तुम्हारे विशुद्ध ब्रह्मचर्य, इन्द्रियसंयम, मनोनिग्रह तथा सम्पूर्ण हृदयसे की हुई भक्तिके द्वारा बहुत संतुष्ट हुई हूँ
yudhiṣṭhira uvāca | (sā tam aśvapatiṁ rājan sāvitrī niyame sthitam ||) rājan! tadā mūrtimatī sāvitrī-devī agnihotrāgnitaḥ prakaṭībhūya mahāharṣeṇa rājānaṁ pratyakṣaṁ darśanaṁ dadau, vara-pradānāya udyatā anūṣṭhāna-niyameṣu sthitaṁ taṁ rājānam aśvapatiṁ evam uvāca || sāvitrī uvāca | brahmacaryeṇa śuddhena damena niyamena ca | sarvātmanā ca bhaktyā ca tuṣṭāsmi tava pārthiva ||
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “O hari, noon nga’y nagkatawang-nakikita ang diyosang Sāvitrī at lumitaw mula sa apoy ng Agnihotra; sa dakilang galak ay hayagang nagpakita sa haring Aśvapati na matatag sa mga tuntunin ng kanyang pagsasagawa. Handa siyang magbigay ng biyaya, at ganito ang sinabi niya.” Wika ni Sāvitrī: “O pinuno, labis akong nalugod sa iyo—dahil sa iyong dalisay na brahmacarya, sa iyong pagpipigil sa sarili, sa iyong pagtalima sa mga banal na panata, at sa iyong buong-pusong debosyon.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Disciplined living—especially purity of conduct (brahmacarya), restraint (dama), faithful observance of vows (niyama), and wholehearted devotion (sarvātmanā bhakti)—is presented as the ethical and spiritual basis that draws divine grace and makes one worthy of receiving boons.
During King Aśvapati’s sustained ritual observance, the goddess Sāvitrī manifests bodily from the Agnihotra fire, grants him a direct vision, and—pleased with his disciplined practice—announces her satisfaction and readiness to bestow a boon.