Shloka 38
Kṣānti–Tejas Viveka: Prahlāda’s Instruction to Bali
Draupadī’s Application
अति यज्ञविदां लोकान् क्षमिण: प्राप्तुवन्ति च । अति ब्रह्मविदां लोकानति चापि तपस्विनाम्,क्षमाशील मनुष्य यजवेत्ता, ब्रह्मवेत्ता और तपस्वी पुरुषोंसे भी ऊँचे लोक प्राप्त करते हैं
ati yajñavidāṁ lokān kṣamiṇaḥ prāpnuvanti ca | ati brahmavidāṁ lokān ati cāpi tapasvinām ||
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Ang mga marunong magpatawad ay nakakamit ang mga daigdig na mas mataas pa kaysa sa naaabot ng mga dalubhasa sa yajña; mas mataas kaysa sa daigdig ng mga nakakakilala sa Brahman; at mas mataas pa kaysa sa naaabot ng mga asceta. Ang pagpapatawad—bilang birtud na isinasabuhay—ay humihigit sa galing sa ritwal, sa kaalamang metapisikal, at sa tapa sa kapangyarihang magpataas sa tao.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Forgiveness (kṣamā) is presented as a supreme dharmic virtue whose spiritual fruit surpasses that of ritual mastery (yajña), metaphysical knowledge (brahmajñāna), and austerity (tapas).
In the Vana Parva’s ethical discourse, Yudhiṣṭhira articulates a hierarchy of values, asserting that inner moral excellence—especially forgiveness—outweighs external religious performance and even severe ascetic practice.