सावित्री-यमसंवादः
Sāvitrī’s Dialogue with Yama and the Restoration of Satyavān
तब वह (छिपकर आघात करनेके कारण) श्रीरामचन्द्रजीकी निनन््दा करके पृथ्वीपर गिर पड़ा और मूर्च्छिंत हो गया। ताराने चन्द्रमाके समान तेजस्वी अपने वीर पति वालीको प्राणहीन होकर पृथ्वीपर पड़ा देखा ।। हते वालिनि सुग्रीव: किष्किन्धां प्रत्यपद्यत । तां च तारापतिमुखी तारां निपतितेश्वराम्,वालीके मारे जानेपर अनाथ हुई किष्किन्धापुरी तथा चन्द्रमुखी तारा सुग्रीवको प्राप्त हुई
tataḥ sa (chadma-āghāta-kāraṇāt) śrīrāmacandraṃ ninditvā pṛthivyāṃ nipapāta mūrcchitaś ca. tārā candramā iva tejasvinī svam vīra-patiṃ vālinam prāṇahīnaṃ pṛthivyāṃ patitam apaśyat. hate vālinī sugrīvaḥ kiṣkindhāṃ pratyapadyata; tārā ca candramukhī patimukhī ca, nipatiteśvarā, sugrīvam prāptā.
Pagkaraan, sa pagbatikos kay Śrī Rāmacandra dahil sa palihim na hampas, siya’y bumagsak sa lupa at nawalan ng malay. Si Tārā—nagniningning na gaya ng buwan—ay nakita ang kanyang bayaning asawa na si Vālin na nakahandusay sa lupa, wala nang buhay. Nang mapatay si Vālin, sinakop ni Sugrīva ang Kiṣkindhā; at si Tārā rin—mukhang-buwan, ngayo’y wala nang panginoon—ay napasailalim sa pag-iingat at kapangyarihan ni Sugrīva.
मार्कण्डेय उवाच
The verse highlights the ethical strain created by a concealed attack in combat and shows how a single act of violence immediately reshapes dharma-related questions of legitimacy, protection, and responsibility—especially toward the bereaved and the polity left without its ruler.
After Vālin is struck and reproaches Rāma for the hidden blow, he collapses and becomes unconscious; Tārā finds him lifeless on the ground. With Vālin slain, Sugrīva assumes control of Kiṣkindhā, and Tārā, now without her husband-lord, comes under Sugrīva’s authority/protection.