Shloka 3
सावित्री-यमसंवादः
Sāvitrī’s Dialogue with Yama and the Restoration of Satyavān
विललाप स राजेन्द्रस्तत्र कान्तामनुस्मरन् | कामबाणाभिसंतप्त: सौमित्रिस्तमथाब्रवीत्,अपनी प्राणवल्लभाका बारंबार स्मरण करके कामबाणसे संतप्त हुए-से महाराज श्रीराम विलाप करने लगे। उस समय सुमित्रानन्दन लक्ष्मणने उनसे कहा--
vilalāpa sa rājendras tatra kāntām anusmaran | kāmabāṇābhisaṃtaptaḥ saumitris tam athābravīt |
Doon, ang haring si Rāma, sa paulit-ulit na paggunita sa kanyang minamahal, ay nagsimulang managhoy na wari’y sinusunog ng mga palaso ng pagnanasa. Nang sandaling iyon, si Saumitrī (Lakṣmaṇa), anak ni Sumitrā, ay nagsalita sa kanya—hudyat ng payong magpapatatag sa isip na nilulunod ng dalamhati at magpapaalala sa hinihingi ng wastong asal sa gitna ng pagkakahiwalay.
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse frames how intense attachment and separation can overwhelm even a great ruler, and it introduces the corrective role of wise counsel: grief must be acknowledged yet guided toward steadiness and dharma rather than helpless lamentation.
Rāma, repeatedly recalling his beloved, laments as if burned by Kāma’s arrows; at that moment Lakṣmaṇa (Saumitrī) begins to speak to him, preparing to counsel and redirect him.