Dvaītavana: Brahmaghoṣa, Rṣi-saṅgha, and Baka Dālbhyā’s Upadeśa to Yudhiṣṭhira
न निर्मन्यु:क्षत्रियो$स्ति लोके निर्वचनं स्मृतम् । तदद्य त्वयि पश्यामि क्षत्रिये विपरीतवत्,संसारमें कोई भी क्षत्रिय क्रोधरहित नहीं होता, क्षत्रिय शब्दकी व्युत्पत्ति ही ऐसी है, जिससे उसका सक्रोध होना सूचित होता है।- परंतु आज आप-चजैसे क्षत्रियमें मुझे यह क्रोधका अभाव क्षत्रियत्वके विपरीत-सा दिखायी देता है
na nir manyuḥ kṣatriyo 'sti loke nirvacanaṁ smṛtam | tad adya tvayi paśyāmi kṣatriye viparītavat ||
Wika ni Vaiśampāyana: “Sa daigdig, itinatanda bilang isang tiyak na kahulugan na walang kṣatriya na walang galit; maging ang pinagmulan ng salitang ‘kṣatriya’ ay nagpapahiwatig ng kahandaang mag-alab sa poot upang ipagtanggol ang kaayusan. Ngunit ngayon, sa iyo—bagaman kṣatriya—nakikita ko ang kawalan ng galit, na wari’y salungat sa likás na kṣatriya.”
वैशम्पायन उवाच
The verse contrasts the conventional expectation of kṣatriya ‘manyu’ (protective wrath/spirited indignation) with an observed restraint, raising an ethical question: when is anger a duty-bound force for protection, and when is its absence a higher form of self-mastery within dharma?
Vaiśampāyana comments on a kṣatriya’s unexpected lack of anger, noting that tradition commonly defines kṣatriyas as not being ‘nir-manyu’ (without wrath). The remark highlights a perceived reversal of the usual warrior temperament at this moment in the story.