Shloka 1
रामस्य सुग्रीवप्रति रोषः — हनूमता सीतादर्शनवृत्तान्तः
Rāma’s Reproach of Sugrīva; Hanūmān’s Report of Seeing Sītā
हि आय न [हुक है पज्चषष्टर्याधिकद्विशततमो< ध्याय: कोटिकास्यथका द्रौपदीसे जयद्रथ और उसके साथियोंका परिचय देते हुए उसका भी परिचय पूछना कोटिक उवाच का त्वं कदम्बस्थ विनाम्य शाखा- मेका55श्रमे तिषतसि शोभमाना । देदीप्यमानाग्निशिखेव नक्तं व्याधूयमाना पवनेन सुभ्रू:,कोटिक बोला--सुन्दर भौंहोंवाली सुन्दरी! तुम कौन हो? जो कदम्बकी डाली झुकाकर उसके सहारे इस आश्रममें अकेली खड़ी हो, यहाँ तुम्हारी बड़ी शोभा हो रही है। जैसे रातमें वायुसे आन्दोलित अग्निकी ज्वाला देदीप्यमान दिखायी देती है, उसी प्रकार तुम भी इस आश्रममें अपनी प्रभा बिखेर रही हो
Koṭika uvāca—tvaṁ kaḍambastha vināmya śākhām ekāśrame tiṣṭhasi śobhamānā | dedīpyamānāgniśikheva naktaṁ vyādhūyamānā pavanena subhrūḥ ||
Wika ni Koṭika: “O dalagang may magandang kilay, sino ka? Iniyuko mo ang sanga ng punong kadamba at nag-iisa kang nakatayo sa ashram na ito, maningning sa ganda. Gaya ng liyab ng apoy na kumikislap sa gabi at umuugoy sa ihip ng hangin, gayon din ikaw—ikaw ay nagkakalat ng iyong liwanag sa tahimik na āśrama na ito.”
कोटिक उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds restraint and propriety in first contact: a stranger is approached through speech and inquiry rather than force. It also uses nature-based simile to frame beauty as something that can illuminate a place, inviting reflection on how appearance and presence affect ethical attention and conduct.
Koṭika addresses an unknown woman standing alone in a hermitage, holding down a kadamba branch. He asks her identity and describes her radiance through a vivid comparison to a night-flame flickering in the wind.