Shloka 15
जयद्रथ-निग्रहः — Jayadratha Restrained, Shamed, and Released
अतश्वापि विरुद्धस्ते क्रतुरेष नृपोत्तम । नरेश्वर! राजाके इस प्रकार आदेश देनेपर विप्रवर पुरोहितने वहाँ आये हुए अन्य ब्राह्मणोंके साथ इस प्रकार उत्तर दिया।--“कौरवश्रेष्ठ! नृपशिरोमणे! राजा युधिष्ठिरके जीते आपके कुलमें इस उत्तम क्रतु राजसूयका अनुष्ठान नहीं किया जा सकता। महाराज! अभी आपके दीर्घायु पिता धृतराष्ट्र भी जीवित हैं
ataś cāpi viruddhas te kratur eṣa nṛpottama |
Sinabi ni Vaiśampāyana: “Kaya nga, O pinakadakila sa mga hari, ang handog na ito ay salungat din sa iyong kalagayan ngayon.” Nang mag-utos ang hari nang gayon, ang pangunahing paring Brāhmaṇa ay sumagot—kasama ang iba pang Brāhmaṇa na dumating doon—: “O pinakamahusay sa mga Kuru, hiyas ng mga pinuno: habang nabubuhay si Haring Yudhiṣṭhira, hindi maisasagawa sa inyong angkan ang marangal na rājasūya. At sapagkat ang iyong amang si Dhṛtarāṣṭra, na mahaba ang buhay, ay nabubuhay pa, hindi rin ito angkop para sa iyo. Gayunman, O panginoon, may isa pang dakilang satra (mahabang pagtitipong handog) na kapantay ng rājasūya.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Ritual and political acts must align with dharma: legitimacy, seniority, and rightful sovereignty matter. A rājasūya is not merely a ceremony but a public claim to paramount rule; performing it while a rightful senior king or a legitimate sovereign (here, Yudhiṣṭhira) is alive is deemed improper.
A king orders the performance of the rājasūya. The royal priest, supported by other Brahmins, refuses and explains that the rite is unsuitable because Yudhiṣṭhira is alive and because the king’s father Dhṛtarāṣṭra still lives; the priest then points to an alternative great sacrifice comparable to the rājasūya.