Shloka 19
द्वैतवनगमनम् (Dvāitavana-gamanam) — Journey and Settlement at Dvaita Forest-Lake
वैशग्पायन उवाच तमेवमुक्त्वा वचन महर्षि- स्तपस्विमध्ये सहित सुहृद्धि: । आमन्त्र्य धौम्यं सहितांश्ष पार्था- सतत: प्रतस्थे दिशमुत्तरां स:,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! तपस्वी महात्माओंके बीचमें अपने सुहृदोंके साथ बैठे हुए धर्मराज युधिष्ठिरसे पूर्वोक्त बातें कहकर महर्षि मार्कण्डेय धौम्य एवं समस्त पाण्डवोंसे विदा ले उत्तर दिशाकी ओर चल दिये
Vaiśampāyana uvāca: tam evam uktvā vacanaṃ maharṣiḥ tapasvi-madhye sahitaḥ suhṛdbhiḥ | āmantṛya Dhaumyaṃ sahitāṃś ca Pārthān satataḥ pratasthe diśam uttarāṃ saḥ ||
Wika ni Vaiśampāyana: Pagkasabi ng gayong mga salita, ang dakilang pantas na si Mārkaṇḍeya—na nakaupo sa gitna ng mga asceta kasama ang kaniyang mga mabubuting kaibigan—ay nagpaalam kay Dhaumya at sa mga Pārtha (ang mga Pāṇḍava), at saka dahan-dahang tumungo sa hilagang dako.
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dhārmic conduct in relationships: after imparting guidance, a sage departs with proper leave-taking (āmantṛya), modeling respect, restraint, and orderly continuation of one’s spiritual journey.
After speaking to Yudhiṣṭhira in the assembly of ascetics, the sage Mārkaṇḍeya bids farewell to Dhaumya and the Pāṇḍavas and proceeds northward, marking a transition to the next narrative movement.