Shloka 3
Mudgalasya Svarga-nirvedaḥ
Mudgala’s Disenchantment with Heaven
चित्रसेन उवाच विदितो5यमभिप्रायस्तत्रस्थेन दुरात्मन: । दुर्योधनस्य पापस्य कर्णस्य च धनंजय,चित्रसेनने कहा--धनंजय! देवराज इन्द्रको स्वर्गमें बैठे-ही-बैठे दुरात्मा दुर्योधन और पापी कर्णका यह अभिप्राय मालूम हो गया था कि ये आपलोगोंको वनमें रहकर अनाथकी भाँति क्लेश उठाते और विषम परिस्थितिमें पड़कर अस्थिरभावसे रहते हुए जानकर भी उस अवस्थामें आपको देखने और दु:ःखी करनेका निश्चय कर चुके हैं। ये स्वयं सम (सुखपूर्ण)-अवस्थामें स्थित हैं, फिर भी आप पाण्डवों तथा यशस्विनी द्रौपदीकी हँसी उड़ानेके लिये वनमें आये हैं। इस प्रकार इनकी (आपलोगोंका अनिष्ट करनेकी) इच्छा जानकर देवेश्वर इन्द्रने मुझसे इस प्रकार कहा--
citrasena uvāca
vidito ’yam abhiprāyas tatrasthena durātmanāḥ |
duryodhanasya pāpasya karṇasya ca dhanañjaya ||
Sinabi ni Citraseṇa: “Dhanañjaya, ang balak na ito ng masamang si Duryodhana at ng makasalanang si Karṇa ay batid na ng Panginoon ng mga diyos habang siya’y nakaluklok sa langit: napagpasyahan nilang pumarito upang pagmasdan kayo sa gubat—bagaman kayo’y namumuhay roon na tila walang tagapagtanggol, nagtitiis ng hirap at nasa gitna ng mapanghamong kalagayan—upang kayo’y pighatiin at hamakin. Sila mismo’y nasa kaginhawahan, ngunit pumarito sa ilang upang libakin kayong mga Pāṇḍava at ang marangal na si Draupadī. Nang malaman ang pagnanais nilang manakit sa inyo, sinabi ni Indra sa akin ang ganito—”
चित्रसेन उवाच
Educational Q&A
Malice that seeks to mock the suffering of others is ethically corrupt; the verse contrasts the comfort of the aggressors with the hardship of the exiled, and implies that divine and moral order (Indra’s awareness) does not ignore harmful intent.
Citrasena addresses Arjuna, explaining that Indra in heaven had already discerned Duryodhana and Karṇa’s plan to visit the forest to ridicule and distress the Pāṇḍavas and Draupadī, and that Indra then instructed Citrasena in response.