Shloka 1
मृगस्वप्नदर्शनम्
The Deer’s Dream-Appeal and the Move to Kāmyaka
हि >> आय न () हि ० त्रिचत्वारिशर्दाधिकद्विशततमो< ध्याय: युधिष्ठिरका भीमसेनको गन्धवॉंके हाथसे कौरवोंको छुड़ानेका आदेश और इसके लिये अर्जुनकी प्रतिज्ञा युधिषछ्िर उवाच अस्मानभिगतांस्तात भयातज्छरणैषिण: । कौरवान् विषमप्राप्तान् कथं ब्रूयास्त्वमीदूशम्,युधिष्ठिर बोले--तात! ये लोग भयसे पीड़ित हो शरण लेनेकी इच्छासे हमारे पास आये हैं। इस समय कौरव भारी संकटमें पड़ गये हैं। फिर तुम ऐसी कड़वी बात कैसे बोल रहे हो?
Yudhiṣṭhira uvāca — asmān abhigatāṁs tāta bhayāt taccharaṇaiṣiṇaḥ | kauravān viṣama-prāptān kathaṁ brūyās tvam īdṛśam ||
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Minamahal kong kapatid, ang mga taong ito’y lumapit sa atin na pinahihirapan ng takot at naghahanap ng kanlungan. Sa sandaling ito, ang mga Kaurava ay nalugmok sa matinding panganib. Paano mo nasasabi ang gayong mapapait na salita sa ganitong oras?”
युधिषछ्िर उवाच
Educational Q&A
Even adversaries, when they come seeking protection in fear, should not be met with cruel speech; dharma emphasizes restraint in words and compassion toward those in distress.
In the Gandharva-related episode of the Vana Parva, the Kauravas have fallen into danger and people approach the Pāṇḍavas seeking help; Yudhiṣṭhira rebukes harsh talk and frames the situation as one requiring protection and proper conduct.