Shloka 2
दुर्योधनस्य लज्जा-प्रायोपवेशविचारः
Duryodhana’s Shame and Consideration of Prāyopaveśa
प्रत्राज्य पाण्डवान् वीरान् स्वेन वीर्येण भारत । भुड्क्ष्वेमां प्थिवीमेको दिवि शम्बरहा यथा,“भरतनन्दन! तुमने अपने पराक्रमसे पाण्डव-वीरोंको देशनिकाला देकर वनवासी बना दिया है। अब तुम स्वर्गमें इन्द्रकी भाँति अकेले ही इस पृथ्वीका राज्य भोगो
Vaiśampāyana uvāca: pratrājya pāṇḍavān vīrān svena vīryeṇa bhārata | bhuṅkṣvaitāṃ pṛthivīm eko divi śambarahā yathā ||
Wika ni Vaiśampāyana: “O Bhārata, sa sarili mong lakas ay itinaboy mo sa pagkatapon ang mga magigiting na Pāṇḍava at ginawa silang mga naninirahan sa gubat. Ngayon, mag-isa mong tamasahin ang paghahari sa daigdig na ito—gaya ni Śambarahā (Indra) sa langit.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical tension between might and right: political enjoyment secured by expelling rightful kin is portrayed with biting irony, implying that such ‘victory’ is morally compromised and invites future retribution.
Vaiśampāyana comments on the aftermath of the Pāṇḍavas’ banishment: the addressee (a Bhārata prince/king) has forced the Pāṇḍava heroes into forest exile and is now left to rule the earth alone, compared to Indra reigning in heaven.