Shloka 22
सिन्धुनदं पञजचनदं देविकाथ सरस्वती । गड़ा च शतकुम्भा च सरयूर्गण्डसाह्दया,एता नद्यस्तु धिष्ण्यानां मातरो या: प्रकीर्तिता: । सिन्धुनद, पंचनद, देविका, सरस्वती, गंगा, शतकुम्भा, सरयू, गण्डकी, चर्मण्वती, मही, मेध्या, मेधातिथि, ताम्रवती, वेत्रवती, कौशिकी, तमसा, नर्मदा, गोदावरी, वेणा, उपवेणा, भीमा, वडवा, भारती, सुप्रयोगा, कावेरी, मुर्मुरा, तुंगवेणा, कृष्णवेणा, कपिला तथा शोणभद्र “-ये सब नदियाँ और नद हैं, जो अग्नियोंके उत्पत्ति-स्थान कहे गये हैं
Mārkaṇḍeya uvāca: Sindhunadaṃ Pañcanadaṃ Devikātha Sarasvatī | Gaṅgā ca Śatakumbhā ca Sarayūr Gaṇḍasāhdayā | Etā nadyas tu dhiṣṇyānāṃ mātaro yāḥ prakīrtitāḥ ||
Wika ni Mārkaṇḍeya: “Ang Sindhu, Pañcanada, Devikā, at Sarasvatī; ang Gaṅgā at Śatakumbhā; ang Sarayū at Gaṇḍakī—ang mga ilog na ito ang ipinupuri bilang ‘mga ina’ ng mga dhiṣṇya (mga banal na dapugan), ang pinagmumulan na sinasabing pinanggagalingan ng mga apoy ng ritwal.”
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse links sacred geography to Vedic ritual: certain rivers are revered as ‘mothers’ (sources) of the ritual hearths/fires, implying that purity, right worship, and dharma are supported by honoring sanctified natural and ritual foundations.
Mārkaṇḍeya is enumerating holy rivers and explaining their ritual significance—specifically, that they are traditionally proclaimed as the originating ‘mothers’ of the dhiṣṇyas (sacred fire-stations) used in Vedic rites.