Shloka 10
स्कन्दोपाख्यानम् — उत्पातशान्तिः, स्वाहारूपविचारः, कौमारमङ्गलक्रियाः
कौशिक ब्राह्मण और माता-पिताके भक्त धर्मव्याध (सुखमावां वसावो<त्र देवलोकगताविव) न तेडन्यद् दैवतं किंचिद् दैवतेष्वपि वर्तते । प्रयतत्वाद् द्विजातीनां दमेनासि समन्वित:,हम इस घरमें इस प्रकार सुखसे रहते हैं मानो देवलोकमें पहुँच गये हों। देवताओंमें भी तुम्हारे लिये हम दोनोंके सिवा और कोई देवता नहीं है। तुम हमें ही देवता मानते हो। अपने मनको पवित्र एवं संयममें रखनेके कारण तुम द्विजोचित शम-दमसे सम्पन्न हो
mārkaṇḍeya uvāca | (kauśikaṃ prati) brāhmaṇaḥ mātā-pitṛ-bhaktaś ca dharmavyādhaḥ—sukham āvāṃ vasāvo ’tra devaloka-gatāv iva | na te ’nyad daivataṃ kiñcid daivateṣv api vartate | prayatatvād dvijātīnāṃ damenāsi samanvitaḥ |
Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “O Kaushika, kaming dalawa’y namumuhay sa bahay na ito nang ginhawa, na para bang nakarating na sa daigdig ng mga deva. Para sa iyo, kahit sa gitna ng mga deva ay wala nang ibang diyos maliban sa amin. Kami lamang ang itinuturing mong banal. Sapagkat pinananatili mong dalisay at may disiplina ang iyong sarili, taglay mo ang pagpipigil at kapanatagang nararapat sa isang dvija.”
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
True divinity for a person can be found in those to whom one owes the highest duty—here, one’s parents. Reverence to parents, coupled with inner purity and self-restraint (śama–dama), is presented as a complete religious path, even surpassing outward god-worship.
Markandeya recounts a moral episode involving Kaushika and the exemplary Dharmavyadha. In this verse, the parents (as reflected in the Hindi passage) affirm that their son’s devotion makes them his ‘deities,’ and they praise his disciplined, twice-born-appropriate conduct marked by restraint and purity.