Shloka 1

अग्निवंशवर्णनम् (Agni-vaṃśa-varṇana) / The Genealogy and Function of Agni

Devanagari script

हि मो न (0) हि २ 7 एकादशाधिकद्धिशततमो< ध्याय: पञ्चमहा भूतोंके गुणोंका और इन्द्रियनिग्रहका वर्णन मार्कण्डेय उवाच एवमुक्त: स विदप्रस्तु धर्मव्याधेन भारत । कथामकथयद्‌ भूयो मनसः प्रीतिवर्धनीम्‌,मार्कण्डेयजी कहते हैं--भरतनन्दन! धर्मव्याधके इस प्रकार उपदेश देनेपर कौशिक ब्राह्मणने पुनः मनकी प्रसन्नताको बढ़ानेवाली वार्ता प्रारम्भ की

Transliteration

Mārkaṇḍeya uvāca—evam uktaḥ sa vipras tu dharmavyādhena bhārata | kathām akathayad bhūyo manasaḥ prītivardhanīm ||

Translation

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “O inapo ni Bharata, nang makapagsalita nang gayon ang mangangaso ng dharma, ang Brahmin na si Kauśika ay muling nagpasimula ng isang pag-uusap na nagpapalago ng galak ng isipan.”

Word by Word

• मार्कण्डेयः: Markandeya
• मार्कण्डेयः: Karta
• Type: Noun
• Root: मार्कण्डेय
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• उवाच: said
• Type: Verb
• Root: वच्
• Form: Perfect, Third, Singular, Parasmaipada

• एवम्: thus
• Type: Indeclinable
• Root: एवम्

• उक्तः: having been spoken to / addressed
• Type: Verb
• Root: वच्
• Form: Past passive participle (kta), Masculine, Nominative, Singular

• सः: he
• सः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• विप्रः: the brahmin
• विप्रः: Karta
• Type: Noun
• Root: विप्र
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• तु: but/indeed
• Type: Indeclinable
• Root: तु

• धर्मव्याधेन: by the righteous hunter
• धर्मव्याधेन: Karana
• Type: Noun
• Root: धर्मव्याध
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• भारत: O Bharata
• Type: Noun
• Root: भारत
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• कथाम्: a story/discourse
• कथाम्: Karma
• Type: Noun
• Root: कथा
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• अकथयत्: told / narrated
• Type: Verb
• Root: कथ्
• Form: Imperfect, Third, Singular, Parasmaipada

• भूयः: again/further
• Type: Indeclinable
• Root: भूयस्

• मनसः: of the mind
• Type: Noun
• Root: मनस्
• Form: Neuter, Genitive, Singular

• प्रीतिवर्धनीम्: increasing delight/pleasure
• Type: Adjective
• Root: प्रीतिवर्धनी
• Form: Feminine, Accusative, Singular

Speaker

मार्कण्डेय उवाच

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• Dharmavyādha
• Kauśika (brāhmaṇa)
• Bhārata (addressee, i.e., Yudhiṣṭhira in context)