Dvārakā’s Distress and the Saubha Engagement (द्वारकाव्यग्रता तथा सौभयुद्धम्)
अथ मां पुरुष: कश्रिद् द्वारकानिलयोडब्रवीत् | त्वरितो रथमभ्येत्य सौहदादिव भारत,भरतवंशी वीरवर! इतनेमें ही कोई द्वारकावासी पुरुष आकर तुरंत मेरे रथपर चढ़ गया और सौहार्द दिखाता हुआ-सा बोला। वह राजा उमग्रसेनका सेवक था और दुःखी होकर उसने गद्गदकण्ठसे उनका जो संदेश सुनाया, उसे बताता हूँ, सुनिये
atha māṃ puruṣaḥ kaścid dvārakā-nilayo ’bravīt | tvarito ratham abhyetya sauhṛdād iva bhārata ||
Pagkaraan, may isang lalaki—taga-Dvārakā—ang nagsalita sa akin. Nagmamadali siyang lumapit sa aking karwahe at nagsalita na wari’y may malasakit na kaibigan, O Bhārata. Ipinapakita ng tagpong ito ang kagyat na tungkulin ng paghahatid-balita: isang sugo, nabibigatan sa dalamhati, ang nagdadala ng salitang dapat pakinggan nang walang antala, na nagpapaalala na ang napapanahong payo at tapat na paglilingkod ay mga anyo rin ng dharma.
वायुदेव उवाच
The verse highlights dharma in action: loyal service and timely delivery of important news are ethical duties. Urgency joined with goodwill (sauhṛda) shows that right action is not only what is done, but how it is done—promptly, respectfully, and for the welfare of others.
A man from Dvārakā rushes to the speaker’s chariot and speaks in a friendly manner, signaling that he is a messenger bringing urgent information that will affect the next course of events.