Vyādha–Brāhmaṇa Saṃvāda: Śāpa, Vṛtta-Dharma, and Counsel Against Viṣāda
Grief
पतिव्रतानां माहात्म्यं वक्तुमहसि न: प्रभो । निरुद्धय चेन्द्रियग्रामं मन: संरुध्य चानघ,'प्रभो! आप अब हमें पतिव्रता स्त्रियोंकी महिमा सुनावें। निष्पाप सहर्ष] जो अपनी इन्द्रियोंको संयममें रखती हुई मनको वशमें करके अपने पतिका देवताके समान ही चिन्तन करती रहती हैं, वे नारियाँ धन्य हैं। प्रभो! भगवन्! उनका वह त्याग और सेवाभाव मुझे तो अत्यन्त कठिन जान पड़ता है
Vaiśampāyana uvāca: pativratānāṁ māhātmyaṁ vaktum arhasi naḥ prabho | nirudhya cendriyagrāmaṁ manaḥ saṁrudhya cānagha ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: “O panginoon, nararapat na isalaysay mo sa amin ang kadakilaan ng mga asawang pativrata. O walang dungis, yamang napigil nila ang buong hukbo ng mga pandama at napasailalim ang isip—isalaysay mo ang karangalan ng mga babaeng ang matatag na pagpipigil at iisang-pusong debosyon ay iniuukol sa kanilang asawa na parang sa isang diyos.”
वैशम्पायन उवाच
The verse frames pativratā-dharma as an ethical-spiritual discipline grounded in self-restraint: controlling the senses and mind, and directing steadfast devotion toward one’s husband as a sacred duty.
Vaiśampāyana addresses a listener and introduces a request: to explain the greatness (māhātmya) of devoted wives, emphasizing the inner discipline—restraint of senses and mind—that underlies their celebrated conduct.