Shloka 1
Dharma-vyādha on Parental Worship
Pitṛ-mātṛ-śuśrūṣā as Paramadaivata
#:73:.8 #::3:..7 () हि 2 7 तर्याधिकद्विशततमो< ध्याय: ब्रह्माजीकी उत्पत्ति और भगवान् विष्णुके द्वारा मधु- कैटभका वध मार्कण्डेय उवाच स एवमुक्तो राजर्षिरुत्तड़केनापराजित: । उत्तड़क॑ कौरवश्रेष्ठ कृताञ्जलिरथाब्रवीत्,मार्कण्डेयजी कहते हैं--कौरवश्रेष्ठ! उत्तड़कके इस प्रकार आग्रह करनेपर अपराजित वीर राजर्षि बृहदश्वने उनसे हाथ जोड़कर कहा--
Mārkaṇḍeya uvāca — sa evam ukto rājarṣir Uttadakena aparājitaḥ | Uttadakaṃ Kauravaśreṣṭha kṛtāñjalir athābravīt ||
Wika ni Mārkaṇḍeya: Nang siya’y kausapin nang gayon ni Uttadaka, O pinakamainam sa mga Kuru, ang di-matatalong haring-muni na si Bṛhadaśva ay nag-anjali, nagtagpo ang mga palad sa paggalang, at saka nagsalita kay Uttadaka. Itinatanghal ng tagpong ito ang huwarang asal: kahit ang makapangyarihang pantas ay tumutugon sa taimtim na pagtatanong nang may kababaang-loob at magalang na pananalita, upang ihatid ang banal na aral.
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse models dharmic communication: sincere questioning is met with humility and respectful readiness to teach. Power or status (being 'aparājita') is harmonized with courtesy (kṛtāñjali) and measured speech.
Mārkaṇḍeya narrates that after Uttadaka presses his request, the royal sage Bṛhadaśva—unconquered in prowess—folds his hands and begins to reply, setting up the ensuing account (the Madhū-Kaiṭabha episode in this chapter’s framing).