Shloka 37
Śālva–Pradyumna Yuddha: Sārathya-kauśala, Astra-pratikāra, Daiva-niyati
Chapter 20
अड्भारपांशुवर्ष च शस्त्रवर्ष च भारत । एवं मायां प्रकुर्वाणो योधयामास मां रिपु:,तदनन्तर कभी अन्धकार-सा हो जाता, कभी प्रकाश-सा हो जाता, कभी मेघोंसे आकाश घिर जाता और कभी बादलोंके छिन्न-भिन्न होनेसे सुन्दर दिन प्रकट हो जाता था। कभी सर्दी और कभी गरमी पड़ने लगती थी। अंगार और धूलिकी वर्षके साथ-साथ शस्त्रोंकी भी वृष्टि होने लगती। इस प्रकार शत्रुने मेरे साथ मायाका प्रयोग करते हुए युद्ध आरम्भ किया
aḍbhārapāṁśuvarṣaṁ ca śastravarṣaṁ ca bhārata | evaṁ māyāṁ prakurvāṇo yodhayāmāsa māṁ ripuḥ ||
Wika ni Vāsudeva: “O Bhārata, dumating ang ulang ng nagliliyab na baga at alikabok, at kasabay nito ang ulang ng mga sandata. Sa gayon, sa paggamit ng mapanlinlang na māyā, nakipagdigma sa akin ang kaaway—ginugulo ang kaayusan ng larangan sa paglikha ng mga kalagayang nakapangingilabot at di-likas.”
वासुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how warfare can be distorted by māyā—deceptive stratagems that overwhelm perception and destabilize order. Ethically, it contrasts straightforward valor with manipulative tactics, implying that discernment and steadiness are required when opponents employ illusion rather than direct combat.
Vāsudeva describes an enemy initiating combat by conjuring terrifying conditions: showers of embers and dust, along with a barrage of weapons. The emphasis is on the opponent’s use of māyā to intensify and confuse the battle.