Shloka 13
मधुकैटभवधोपाख्यानम्
The Account of the Slaying of Madhu and Kaiṭabha
Devanagari script
तत्र रम्ये शिवे देशे बहुवृक्षसमाकुले । पूर्वस्यां दिशि रम्यायां समुद्राभ्याशतो नूप
Transliteration
tatra ramye śive deśe bahuvṛkṣasamākule | pūrvasyāṃ diśi ramyāyāṃ samudrābhyāśato nūpa
Translation
Sinabi ni Vaiśampāyana: Doon, sa isang kaaya-aya at mapalad na lupain na siksik sa maraming punò, sa magandang panig ng silangan, malapit sa dagat—(ipagpapatuloy ng salaysay ang tiyak na paglalarawan ng pook). Itinatakda ng taludtod ang isang kapaligirang may bigat na pang-etikang diwa: isang dalisay at masayang tagpuan na nagbabalangkas sa mga susunod na pangyayari bilang nagaganap sa lugar na angkop sa pagpipigil, pagninilay, at wastong asal ayon sa dharma.
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
रम्येin a lovely (place)
रम्ये:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootरम्य
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
शिवेin an auspicious (place)
शिवे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootशिव
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
देशेin the region/place
देशे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदेश
FormMasculine, Locative, Singular
बहुवृक्षसमाकुलेcrowded with many trees
बहुवृक्षसमाकुले:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootबहुवृक्षसमाकुल
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
पूर्वस्याम्in the eastern
पूर्वस्याम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootपूर्व
FormFeminine, Locative, Singular
दिशिdirection
दिशि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदिश्
FormFeminine, Locative, Singular
रम्यायाम्in the lovely (one)
रम्यायाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootरम्य
FormFeminine, Locative, Singular
समुद्राभ्याशतःnear the sea
समुद्राभ्याशतः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसमुद्राभ्याश
नूपNūpa (proper name) / (text appears truncated)
नूप:
Karta
TypeNoun
Rootनूप
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaD
deśa (region)P
pūrvā diś (eastern quarter)S
samudra (ocean/sea)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes