Shloka 2
इन्द्रद्युम्नोपाख्यानम्
Indradyumna Upākhyāna: On Kīrti, Smṛti, and Restoration
Devanagari script
युधिष्ठिर उवाच आश्चर्यभूतं भवतः श्रुतं नो वदतां वर । मुने भार्गव यद् वृत्तं युगादौ प्रभवात्ययम्,युधिष्ठिर बोले--वक्ताओंमें श्रेष्ठ! भूगुवंशविभूषण महर्षे! हमने आपके मुखसे युगके आदिमें संघटित हुई उत्पत्ति और प्रलयके सम्बन्धमें बड़े आश्वर्यकी बातें सुनी हैं
Translation
Wika ni Yudhiṣṭhira: “O pinakadakila sa mga nagsasalita! O muning Bhārgava, hiyas ng angkan ni Bhṛgu! Mula sa iyong bibig ay narinig namin ang mga kababalaghang hinggil sa paglitaw ng sangnilikha at sa pagkalusaw (pralaya) na naganap sa pasimula ng mga yugá.”
Word by Word
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
आश्चर्यभूतम्marvellous; wondrous
आश्चर्यभूतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootआश्चर्यभूत
FormNeuter, Accusative, Singular
भवतःof you (honorific)
भवतः:
TypePronoun
Rootभवत्
FormMasculine, Genitive, Singular
श्रुतम्heard
श्रुतम्:
Karma
TypeKridanta
Rootश्रुत
FormNeuter, Accusative, Singular, kta (past passive participle)
नःto us
नः:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormDative, Plural
वदताम्of speakers; among those who speak
वदताम्:
TypeKridanta
Rootवद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural, śatṛ (present active participle)
वरO best (excellent one)
वर:
TypeNoun
Rootवर
FormMasculine, Vocative, Singular
मुनेO sage
मुने:
TypeNoun
Rootमुनि
FormMasculine, Vocative, Singular
भार्गवO Bhārgava (descendant of Bhṛgu)
भार्गव:
TypeNoun
Rootभार्गव
FormMasculine, Vocative, Singular
यत्which; that which
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Accusative, Singular
वृत्तम्event; occurrence; what happened
वृत्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृत्त
FormNeuter, Accusative, Singular
युगादौat the beginning of the age (yuga)
युगादौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुगादि
FormMasculine, Locative, Singular
प्रभवfrom origin; from coming-into-being
प्रभव:
Apadana
TypeNoun
Rootप्रभव
FormMasculine, Ablative, Singular
अत्ययम्destruction; dissolution; passing away
अत्ययम्:
Karma
TypeNoun
Rootअत्यय
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
युधिष्ठिर उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes