Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

अध्याय १९० — वामदेव-वाम्य-वृत्तान्तः

The Vāmadeva Horses Episode and the Ethics of Promise

असकृत्‌ परितुष्टेन विप्रर्षिगणपूजित । सर्वमेकार्णवं दृष्टवा नष्ट स्थावरजड्रमम्‌,विप्रशिरोमणे! तुम ब्रह्मर्षियोंद्वारा पूजित हो। मैंने ही ब्रह्मारूपसे तुम्हारे ऊपर बार-बार संतुष्ट हो तुम्हें अभीष्ट वर प्रदान किया है। मैंने समझ लिया था कि तुम सम्पूर्ण चराचर जगत्‌को नष्ट तथा एकार्णवमें निमग्न हुआ देखकर व्याकुल हो रहे हो। इसीलिये तुम्हें पुनः जगत्‌का दर्शन कराया है। ब्रह्मर्ष! जब तुम मेरे शरीरके भीतर प्रविष्ट हुए थे और समस्त संसारको देखकर विस्मय-विमुग्ध हो फिर सचेत नहीं हो पा रहे थे, तब मैंने तुरंत तुम्हें मुखसे बाहर निकाल दिया था

asakṛt parituṣṭena viprarṣigaṇapūjita | sarvam ekārṇavaṁ dṛṣṭvā naṣṭa-sthāvara-jaṅgamam || vipraśiromaṇe! tvaṁ brahmarṣibhir dvārā pūjitaḥ | mayā eva brahmarūpeṇa tava upari punaḥ punaḥ tuṣṭena iṣṭa-varaḥ pradattaḥ | mayā jñātaṁ yat tvaṁ samasta-carācara-jagat naṣṭaṁ ca ekārṇave nimagnaṁ ca dṛṣṭvā vyākulaḥ bhavasi | tasmāt te punaḥ jagato darśanaṁ kāritaṁ mayā | brahmarṣe! yadā tvaṁ mama śarīrasya antar praviṣṭaḥ san samasta-saṁsāraṁ dṛṣṭvā vismaya-vimūḍhaḥ san punaḥ saceto na bhavasi sma, tadā aham tvāṁ sahasā mukhāt bahiḥ niṣkāsitavān |

Wika ng Diyos: “O pinakadakila sa mga brahmin, na iginagalang ng mga pangkat ng mga rishi na brahmin, muli’t muli Akong nalugod sa iyo at, sa Aking anyong Brahmā, ipinagkaloob Ko ang biyayang iyong ninanais. Naunawaan Ko na nabagabag ka nang makita mong ang buong daigdig—ang gumagalaw at ang di-gumagalaw—ay nalipol at lumubog sa iisang kosmikong karagatan. Kaya ipinakita Ko sa iyo ang mundo nang minsan pa. O brahmarṣi, nang ikaw ay pumasok sa loob ng Aking katawan at, matapos masdan ang buong sansinukob, ay namangha at hindi na makabalik sa ulirat, agad kitang hinila palabas sa pamamagitan ng Aking bibig.”

असकृत्again and again
असकृत्:
TypeIndeclinable
Rootअसकृत्
परितुष्टेनby (one who is) fully pleased
परितुष्टेन:
Karana
TypeAdjective
Rootपरितुष्ट
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
विप्रर्षिगणपूजितO (one) worshipped by the group of Brahmin-sages
विप्रर्षिगणपूजित:
TypeAdjective
Rootविप्रर्षिगणपूजित
FormMasculine, Vocative, Singular
सर्वम्all, the whole
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Accusative, Singular
एकार्णवम्the single ocean (cosmic flood)
एकार्णवम्:
Karma
TypeNoun
Rootएकार्णव
FormMasculine/Neuter, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
नष्टdestroyed
नष्ट:
Karma
TypeAdjective
Rootनष्ट
FormNeuter, Accusative, Singular
स्थावरजङ्गमम्the immobile and the mobile (creation)
स्थावरजङ्गमम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्थावरजङ्गम
FormNeuter, Accusative, Singular
विप्रशिरोमणेO crest-jewel among Brahmins
विप्रशिरोमणे:
TypeNoun
Rootविप्रशिरोमणि
FormMasculine, Vocative, Singular

देव उवाच

D
Deva (the speaking deity)
V
vipraśiromaṇi (foremost brahmin, addressee)
B
brahmarṣi (great seer, addressee)
V
viprarṣigaṇa (assemblies of seers)
B
Brahmā (as brahmarūpa)
E
ekārṇava (single cosmic ocean)
S
samasta jagat (entire universe/world)