Shloka 77
Sarasvatī–Tārkṣya Saṃvāda: Agnihotra-vidhi, Dāna-phala, and Mokṣa-prasaṅga (सरस्वती–तार्क्ष्यसंवादः)
आयुषोबचन्ते प्रहायेदं क्षीणप्रायं कलेवरम् | सम्भवत्येव युगपद् योनौ नास्त्यन्तराभव:,यह मनुष्य ईश्वरके रचे हुए पूर्वशरीरके द्वारा (अन्तःकरणमें) शुभ और अशुभ कर्मोंकी बहुत बड़ी राशि संचित कर लेता है। फिर आयु पूरी होनेपर वह इस जरा-जर्जर स्थूल शरीरका त्याग करके उसी क्षण किसी दूसरी योनि (शरीर)-में प्रकट होता है। एक शरीरको छोड़ने और दूसरेको ग्रहण करनेके बीचमें क्षणभरके लिये भी वह असंसारी नहीं होता
āyuṣo bacante prahāyedaṃ kṣīṇaprāyaṃ kalevaram | sambhavaty eva yugapad yonau nāsty antarābhavaḥ ||
Wika ni Mārkaṇḍeya: “Kapag naubos na ang itinakdang haba ng buhay, iniiwan ng tao ang katawang ito na halos wasak na sa katandaan. Sa mismong sandaling iyon, isinisilang siya sa ibang sinapupunan (ibang katawan); walang anumang kalagayang nasa pagitan. Kaya ang mga nilalang, na pasan ang naipong lakas ng mabuti at masamang gawa, ay hindi nagiging ‘wala sa daigdig’ kahit isang kisap—tuloy-tuloy ang pag-iral mula sa isang katawan tungo sa kasunod.”
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse teaches the immediacy of rebirth: when life’s term ends and the worn body is abandoned, the being arises at once in another embodiment. There is no ‘in-between’ state; karmic continuity carries the person-stream forward without interruption.
Mārkaṇḍeya is instructing his listeners on the doctrine of transmigration, explaining how beings, shaped by accumulated good and bad actions, leave an aged body at death and immediately take birth in another womb, with no temporal gap between the two.