Shloka 33
Sarasvatī–Tārkṣya Saṃvāda: Agnihotra-vidhi, Dāna-phala, and Mokṣa-prasaṅga (सरस्वती–तार्क्ष्यसंवादः)
आवर्ततां कार्मुकवेगवाता हलायुधप्रग्रहणा मधूनाम् । सेना तवार्थेषु नरेन्द्र यत्ता ससादिपत्त्यश्वरथा सनागा,“नरेन्द्र! जिसके धनुषका वेग वायुवेगके समान हैं, हल धारण करनेवाले बलरामजी जिसके सेनापति हैं, वह सवारोंसहित हाथी, घोड़े, रथ और पैदल सैनिकोंसे भरी हुई मथुरा- प्रान्तवासी गोपोंकी चतुरंगिणी सेना सदा युद्धके लिये संनद्ध हो आपकी अभीष्ट-सिद्धिके लिये निरन्तर तत्पर रहती है
āvartatāṃ kārmuka-vegavātā halāyudha-pragrahaṇā madhūnām | senā tavārtheṣu narendra yattā sasādipaty-aśva-rathā sanāgā ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: “O hari, para sa iyong mga layunin ay laging nakahanda ang apat-na-sangay na hukbo ng mga Madhu sa lupain ng Mathurā—mga mamamanang kasingbilis ng hangin, pinamumunuan ni Baladeva na may araro bilang sandata—na may mga elepante, karwahe, kabayo, at mga kawal na lakad, palaging nakahanda sa digmaan upang maisakatuparan ang iyong ninanais.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the king’s reliance on righteous alliances and disciplined preparedness: legitimate power is strengthened when capable leaders and well-ordered forces stand ready to protect and fulfill just aims.
Vaiśampāyana informs the king that the Madhu/Yādava forces of the Mathurā region—commanded by Baladeva—are fully mobilized with the complete fourfold army (infantry, cavalry, chariots, elephants), prepared to fight to secure the king’s objectives.